Martinezena

Europako Batzordeak emakume informatikari gehiago nahi eta behar ditu, profesional gutxiegi omen dagoelako IKTetan (informazioaren eta komunikazioaren teknologiak) eta 2010. urtean Europar Batasunak (EB)300.000 informatikari beharko duelako.

Bereziki urri izango omen dira informatikariak Espainian, dauden baino 50.000 bat gehiago beharko dute-eta.

Bruselako exekutiboak cyberella berba darabil emakume informatikariak izendatzeko. Benetan leloa izena eta bestela izendatu beharra, noski. Dena den, badio zenbat eta emakume gehiago egon, hainbat eta gehiago haziko dela ekonomia EBn, produktibitatearen % 50ek zuzeneko lotura baitu IKT sektorearekin.

Informatikarien % 15 inguru bakarrik dira emakumezkoak eta gaur egun unibertsitateetan ingeniaritza ikasleen % 20 soilik. Hala eta guztiz, Europako Batzordeak uste du 2.0 webak sormen eta gizalegezko gaitasuna behar duenez gero, emakume gehiagok joko dutela informatika eta telekomunikazioetara.

Hala izan bedi. Baina has daitezen izen duina ematen. Mesedez. 

Iturria: www.erabili.com

 Berrogeita hamalau herrialdetako 582 etorkin heldu aritu ziren 2008an euskara ikasten Aisa harrera-ikastaroetan. Aisa ikastaro horien helburua da etorkin helduak errazago sar daitezela gero euskalduntze-sare orokorrera.

2009rako diru-ekarpena igotzea adostu dute HABEk eta Inmigrazio Zuzendaritzak.

Bestetik, Miren Azkarate Kultura sailburuak azaldu du euskaltegi sare orokorrean hirukoiztu egin dela etorkinen kopurua azken zazpi urteetan: 2001-2002 ikasturtean 476 ikasle etorkin zeuden eta 2008-2009 ikasturtean, berriz, 1.600 daude.

Ikasleen jatorria

• Amerikakoak % 65 (batez ere Ertamerika eta Hego-Amerikakoak)
• Europakoak % 15 (batez ere Europa Erdialdekoak eta Portugalekoak)
• Afrikakoak % 15 (batez ere Magreb aldekoak)
• Gainerakoak % 5

Jatorri anitzekoak direla konturatzeko, aipa dezagun 50 herrialde baino gehiagotako ikasleak daudela Aisa taldeetan.

Benetan gozagarria izan behar du horrelako eskola batean irakasle aritzeak.

HABEk homologatutako sareko euskaltegietan ematen dira ikastaroak: udal euskaltegien sareko eta euskaltegi pribatu homologatuen sareko euskaltegiek parte hartu ohi dute.

Udalekin eta etorkinen elkarteekin lankidetzan antolatu ohi dira ikastaroak. Eskaria beti euskaltegiak edo Udalak egin behar du, eta HABEk onartu.

Hortaz ez dezagun ahaztu Inmigraziorako Euskal Planak (2003-2005) besteak beste proposatzen duela atzerritarren artean EAEko bi hizkuntza ofizialen ikaskuntza sustatzea.

Hala da, bai. Bazen garaia lanera itzultzekoa eta hemen nauzue berriro lan egiteko prest.

Asmoa dut hizkuntzaz apur bat gehiago idazteko, baina niri benetan gustatzen zaidan kontuaz: gramatika alegia. Eta  itzulpengintza. Ea asmoa gauzatzeko gauza naizen.

Dena delarik, bihotzez nahiko nuke urte berria baketsua eta oparoa izango balitz denontzat.

Laster arte.

Horixe, oporra egin behar dudala eta agur esaten dizuedala datorren urtera arte, Erregeak pasata.

Badakit nahikotxo falta dela horretarako, baina, zer egingo diot? Primeran bizi naiz.

Izan zaitezte zoriontsu.

Ikus aurreko atala.

(...)

Apeza joan zen etxera, dena gogoetatuta.

(...)

Ez zuen ainitz denbora apez hura han barna inilia zela, artzain batzuk ere ohartu zirenean, bazela Suabakeko leizean, jende edo basa.ihizi, nor edo zer, han zagonik.

(...)

Ordu beretik banatzen hasi zen berria, saindu handi bat bazagola Subiakeko leizean.

(...)

Eta ez ziren gutxiak, haren solas sarkorrak entzun-eta, bekatuzko urratsak uzten zituztenak.

(...)

San Beonati gogoak eman zion berehala hegaztin hura ez zela lurrko igietarik.

(...)

Sainduari gogoan jarri zitzazion emakume baten oroitzapena. 

(...)

Egun Sestaon gelditzen zaigun labe garai bakarra (argazkian duzue, eder-ederra)zaharberritzeko 1,2 milioi euro erabiliko du Madrilgo gonernuaren aurrekontuak 2009an. Hori bai berri ona.

Labe garaia 1995ean gelditu zen. Behin berrituta, siderurgiaren museoa paratuko dute haren inguruan.

Marcos Merino Sestaoko alkateak igaro den astean adierazi zuenez, 1,2 milioi horiek ez dira nahikoak zaharberritze-lan guztia egiteko eta ez da posible lanari oraintze bertan ekitea, lehenengo eta behin egitura sendotu behar da-eta.

Luzerako kontua izanda ere, berri ona da, esan bezala, labe garaiaz zer edo zer egitea erabaki izana, industria ondareak begirunea merezi du eta.

Portugaleteko Udalak Berdintasun Jardunaldiak antolatu ditu, urtero bezala. Hona hemen aurtengo gai nagusia: Tratu txarren beste aldeak.

Jardunaldiak Portugaleteko Puente Colgate hotelean egingo dituzte azaroaren 12an goizez eta arratsaldez, eta 13an goizez bakarrik. Parte hartzea doakoa da guztiz eta haurtzaindegia ere antolatuko dute.

Hona hemen programa:

AZAROAREN 12a, ASTEAZKENA 

9:00     Harrera parte-hartzaileei eta agiriak banatu

 9:30     Jardunaldiak hastea

Miguel Lorente. Gobernuaren ordezkaria Genero Indarkeriarako. Berdintasun Ministerioa.

Izaskun Moyua. Emakunderen zuzendaria. Eusko Jaurlaritza.

            María Dolores Ciordia. Gizarte Ongizate zinegotzia.

Mikel Torres. Portugaleteko alkatea.

10:15   Genero-indarkeria: pizgarri-erantzunak. Miguel Lorente.

12:00   Genero indarkeriaren biktimak diren seme-alaben ikustezintasuna. Liliana Orjuela. Indarkeria eta Haurtzaro egitarauen aduraduna. “Save the     Children”.

13:00   Indarkeria gazteen artean eta ezkongai-aldian. Sonia Vaccaro. Psikologoa. Emakumeenganako tratutxarrak ikertzeko batzordea. Emakumearen Institutua.

 16:00   Emakume prostitutenganako txatu txarren ikustezintasuna. Marian Arias. Askabide elkartearen presidentea.

17:00   Sexu iragarkiak komunikabideetan. Mª José Barahona. Gizarte Lan irakaslea. Madrilgo Unibertsitate Konplutentsea.

18:00   Klowndorioak. Virginia Imaz Quijera. Oihulari Klown antzerki taldea.

AZAROAREN 13a, OSTEGUNA

9:00     Zergatik ematen dieten tratu txarra semeek ama adinekoei. Cristina Almeida. Abokatua.

10:00   Genero indarkeriaren eragina emakume ezgaituengan.  Soledad Arnau Ripollés.  Bizimodu Independentearen Aldeko Bulegoaren koordinatzailea. Familia eta Gizarte Gaietarako Saila. Madrilgo Autonomia Erkidegoa. Madrilgo ASPAYM (Paraplegiko eta Elbarri Handien Elkartea).

 12:00 Emakumeek nola bizi duten hurbileko ingurua.  Marta Fonseca. Arkitektoa. Punto 6 taldea.

13:00   Aurkezpena. Portugaleteko hirigintza genero ikuspuntuaz arteztua. Javier Ruiz. Gizarte Zerbitzuen zuzendaria.

Ikus lehen eta bigarren atalak.

Itzulpengintzaren mugak Administrazioan

Funtzio sozial jasoko testu batzuk ez dira kaltegarriak izango, ez eta maila horretako itzulpen-jarduera bat ere, baldin eta argi badaukagu gehienbat funtzio sinbolikoa betetzen dutela. Euskarak funtzio apalagoko testuetan hartzen du arnas, ez Administrazioaren aldizkari ofizialetako testuetan, ez arkitektura-tratatuetan, ez neurokirurgiakoetan. Unibertsitatean ere ez dute horrelako testu jasoen beharrik?

Atzean talde-hizkera bat ez daukan itzultzaile trebeak, maisu lana eginez, gai jakin baten gaineko idiolekto bat sortuko du, ez espezialitateko hizkera bat, eta ez die espezialistei balioko. Espezialistek sortu behar dute beren espezialitate hizkera, dagokien arloan arituz. Linguisten laguntza ere jaso dezakete (nahitaez jaso beharko luketela esango nuke nik) hizkera horren corpusa apur bat moldatzeko, baina haiena izan behar da ekimena.  

Administrazio Orokorraren bigarren plangintzaldia ebaluatzeko txostenean arrazoi nagusi hauek ematen zituzten normalizazio-prozesuaren hutsak azaltzeko:

• Giza baliabide eskasak.
• Baliabide ekonomikoen falta.
• Agintarien inplikazio eskasa.
• Zenbait derrigortasun-data txarto ezarrita, beraz, hutsak lehentasunak zehazterakoan.

Nik, gutxienez, beste akats pare bat ikusten dut: bata, langileen interesa eta inplikazioa; bestea, gehiegizko helburuak. Hizkuntza-politikako organoek beti baldintza bi ezinbestekotzat jo izan dituzte unitate administratibo batean euskararen erabilera normalizatzeko: langileek hizkuntzaren ezagutza-maila egokia edukitzea eta maila hori daukatenak dentsitate egokian egotea. Ez nator bat, baldintza soziala falta delako. Horrela, beste baldintza bat, gutxienez, bete behar da: euakararen erabilerak nahiko dentsitatea izatea administrazioko jardunari sostengua ematen dioten sare sozialetan.

Tokian-tokian erabaki beharko da Administrazioa euskaldundu behar den, noraino egin behar den eta noraino utzi behar den erabilera sinboliko batean. Horren arabera erabakiko da itzulpenak izan behar duen tokia. Okerra iruditzen zait euskararen erabilera normalizatzeko ezintasuna itzulpenaren bidez estali nahi izatea.

---Akabantza---

Ikus lehen atala.

Itzulpen-politika baten lerro nagusiak

Itzulpenak berebiziko tokia du euskararen erabilera suspertzeko lanean, baina normalizazioaren premiei erantzuteko moduan erabiliz gero. Bestela, sendagarri paregabea pozoi hilgarri bihurtzen da.

Itzulpenaren zeregin hauek azpimarratuko ditut:

• Herritarren hizkuntza-eskubideak bermatzea, zerbitzu-hizkuntza idatzi gisa, Administrazioak funtzionamendu arruntaren bidez bermatzeko ezintasuna daukan bitartean.
• Euskaraz eta erdaraz lan egin behar duten unitateen funtzionamendua ahalbidetzea, normalizazioak langileen lana bikoiztu ez dezan.
• Administrazioaren identitate-euskarrietan (besteak beste, errotuluak, iragarkiak, oharrak, intraneta, web gunea, aldizkariak eta liburuak, erakundearen ekitaldi publikoak...) euskararen agerpena ziurtatzea.

Agian onar liteke langileek testu mota batzuk euskaraz eta erdaraz lantzea. Testu labur eta errepikakorrei buruz ari naziz, ereduen araberakoak, oso estandarizaturik, Aitzitik, testu luzeak, aldakorrak sortze-lana estatzen dutenak itzultzailearengana joan beharko dira. Oso ondo deritzot. Lana banatzeko oso modu egoki zentzuzkoa.

Aldizkari eta web gune edo intranetei dagokienez, urrezko araua zait euskararen erabilera kualitatiboari elehentasuna ematea eta ez kuantitatiboari. Kontua ez da elebitasun mimetikoa (hainbat politikariren obsesioa) lortzea, baizik eta euskarak euskaraz irakurtzen duenari zerbait gehiago eskaintzea, pizgarri bat, aberaste moduko bat. Hizkuntza gehiago dakienak gehiago eskuratu behar du; gutxiago dakienak zerbait galdu.

Bereziki ebitatuko nuke euskarazko artikuluak euskarari edo euskal kulturari buruzkoak izatea. Esukara ez da euskarari buruz hitz egiteko espezialitate-hizkuntza. Guztiz ados. Endogamiarik ez. Garbi eduki euskarak den-denari buruz hitz egiteko balio duela.

Web guneari begira, irizpide hauek proposatuko nituzke:

• Euskaraz ere nabegatzeko diseinatuta egon behar da.
• Interes orokorreko berri, ohar, eta informazio guztiak euskaraz eta erdaraz agertu behar dira. Itzuli behar, beraz.
• Artikulu espezializatuak, zientifikoak, jatorrizko hizkuntzan agertu eta euskaraz ere bai.
• Web gunea kudeatzen duten langileek, Administraziokoak nahiz kanpoko enpresa batekoak izan, euskara ondo erbaili behar dute. Oso oso oso garrantzizkoa hau. Haien artean itzultzailea egongo da edo harreman estua edukiko dute itzultzailearekin.

Izan ere, herri administrazio jakin bateko arduradunek euskararen normalizazioaren aurrean benetan nolako jarrera daukaten jakin nhai badugu, errepara diezaiogun web guneez eta intranetez arduratzen direnak zein irizpiderekin aukeratu edo kontratatu dituzten. Eskara kontuan hartu ez badute, atera kontuak.

Argitalpenekin zentzuz jokatzea gomendatuko nuke, zentzudun izatea, maila sinbolitkotik maila errealera jaistea. Eremu espezializatu askotan ez dago euskal jarduerarik ez irakurlerik ere. Horrelako liburuak itzuli egiten dira eta alferrik argitaratuko, onurak ez baitu esfortzua berdinduko. Apaltasunez jokatzea gomendatuko nuke. Baieztapen arriskutsu bezain zirikagarria. Ez daukat nik iritzi garbirik horretaz. Gogoeta luzeagoa egin beharko nuke eta bestelako iritziak entzun. Ez dut uste mundu guztiaren aurrean esukera dela-eta dirua alferrik gastatzeak mesederik egiten dienik euskaldunei, ez eta itzulpena dela kausa gaztelaniazko testuaren argitarapena luzatzen eta oztopatzen ibiltzeak ere. Are txarrago, ohikoa denez, gainera, euskal testua kalitate txikikoa edo ulergaitza bada. Beti ez da horrela gertatzen: hainbatetan euskal testu itzulia askoz hobea da, hizkuntzaren ikuspuntua hartuta, originala baino. Zergatik? Hizkuntzalari batek idatzi duelako eta originala, ordea, ez.