Martinezena

fin. amaiera, bukaera, azken(a), akabantza. Al f.: azkenik, azkenekoz, azkenean. Por f.: halako batean, neke batean. Por f. se ha hecho de día: Nekez, baina, argitu du. Al f. y al cabo: azken batean, azken buruan. ¡Por f.!: noizbait zorionez, aidanez. Sin f.: akabantza gabea. F. de semana: asteburua (hitz berria, hogei urte baino gutxiagokoa), astearen azkena (klasikoa). Dar f. a algo: zerbaiti buru eman, azkena eman.

fundar. zutik ezarri. Gure ordena ezarri zuten zutik Frantziako lurrean.

no. no digo que no: ez dut ezetzik esaten. A que no adivinas: ezetz asmatu. ¡No te fastidia que se me ha parado el coche!: Kotxea ibili ezinik geratu ez zait, ba! ¿No te fastidia que va y me dice a mí -¡a mí!- que ...?: Nori eta niri -niri!- esan ez zidan ba aurpegira...? No más que: no se oía más que llanto: ez zen entzuten negarrik eta negarrik baizik.

tarde. 1) Izena. Muy entrada la t.: arratsalde apalean. Ya había caído la t. cuando llegaron: arratsalde apala (ilunabarra, iluntzea) zen heldu zireneko. Adberbioa. Se nos hará t. para ir a casa: belutuko zaigu/dakiguke etxerako. Se nos ha hecho t. por el camino: belutu zaigu bidean. Como muy t., a más tardar: berante, berantenaz, berantenez; luzeena ere hamaiketan. Muy t., muy de noche: gau beranduan. Diez minutos más t.: hamar minutu(z) geroago, handik hamar minutu(ta)ra. Cuatro años más t.: lau urteren burura. T. o temprano: lehenago edo geroago (ez *beranduago), egun edo bihar, egun ez bada bihar, bihar ez bada etzi, biharamunean edo biharamunagoan. Destenorea: destenorea zela ohartu zenean (Laphitz). Luego, más t.: geroztik, hurren.

después. un día d. de acabar la reunión: bilera bukatutako biharamunean, bukatu eta biharamunean; una semana d. de aquello: horren ondotik aste baten buruko; una hora d. de ponerse el sol: eguzkia sartuta ordubetera / tres años d.: handik hirugarren urtean / cuatro años después: lau urteren burura / cuatro años d. de llegar: etorri ondorengo laugarren urtean / mucho d.: aldi luze bat geroago / mucho d. de que oscureciera: ilundu eta oso gerora / no mucho d.: handik ez askora; d. de aquel fusilamiento: fusilamendu hartaz geroz; d. de San Francisco, es San Antonio ...: San Antonio da, San Franzisko Asiskoaren hurrena, …; poco d.: apur baten buruan, handik puska batera, handik laster, handik gutxira, handik lasterrera, handik berehala, luze gabe, anitz denbora gabe, hainbat denbora gabe, denbora laburrik barnean; poco d. de: gerra bukatu eta handik gutxira, handik lasterrera; murió poco d. de nacer: jaio eta laster hil zen; pocos días d. de enterrarla: lur eman eta oso egun gutxitara; poco d. de la visión: ikuskeratik laster; un momento d.: handik une batera; d. de un largo silencio: isilaldi luze baten ondoren/ondorenean; inmediatamente d. de: kargaketa haren segida-segidan, hil-eta, hil eta berehala; unas horas d. de: egunak argitu eta ordu batzutara; cinco o seis horas d.: handik bospasei ordutara / unos días d.: egun batzuen buruan, zenbait egunen buruan, herritik etorri ostean, egun batzukarrenean / una semana d.: astebete garrenean / doce minutos después: hamabi minutu geroago, handik hamabi minutura, hamabi minuturen buruan, hamabi minuturen ondoan, hamabi minutu garrenean.

loco. burutik jota, burutik eginda, burutik galduta, teilatutik harrotua. Cada l. con su tema: bakoitza bere zoroak bizi du. ¡Os habéis vuelto l.!: burutik egin zaizue! ¿Te has vuelto l.?: Burutik joan zara? Para volverse l.: atsekabe bat zoratzeko modukoa / burutik joanaraztekoa.

corazón. de todo c.: bihotz guztitik, bihotz-bihotzez, arima guztirik, arima-arimatik. Latirle a uno mucho el c.: bihotza taupada beroan eduki, bihotz pil-pil, bihotza pil-pilean eduki. Ser de buen c.: bihozpera (B), bihotz oneko, bihotz leuneko. Tenía un c. de oro: urrezko bihotz baten jabe zen. Salirse el c. del pecho: taupadaren taupadaz bihotza irten beharrean. Dolor de c., pena en el alma: bihotzeko ardura. Con el c. en un puño: bihotza ukabilean sartuta. El c. / el estómago le dio un vuelco: tunpateko ederra eman zion barruak, farrasta egin zion bihotzak. En / desde el fondo de mi c.: bihotzaren zolan / zolatik.

empeorar. okerrera egin, zakarrera egin, beherago egin. Egoera geroz larritzenago zihoan. Eguraldia belztu eta gaiztu zen.

Susa literatura argitaletxeak Juanra Madariagaren ERORIAREN LOGIKA poema liburu berria aurkeztu behar du:
 
ekainaren 11n (osteguna)
goizeko 11:30ean
Bilboko Elkar aretoan
(Poza kalea, 14)
 
ERORIAREN LOGIKA Juanra Madariagaren zortzigarren poema liburua duzu.
Erortzea tragedia bihurtzen da, gero berriz zutitzeko modurik batere ez denean. Ez da zorigaitza, ordea, ERORIAREN LOGIKA poema liburuaren gaia. Bizitzan izan ohi ditugun jausialdi eta altxa uneez dihardu Juanra Madariagak, une horietako bulkadak eta indarrak deskribatzen dizkigu.
 
JUANRA MADARIAGA Bilbon jaio zen 1962an.
http://zubitegia.armiarma.com/egileak/00087.htm
 

http://www.susa-literatura.com/

dirigirse. se dirigió, partió a Japón: Japonerat hartu zuen. Se dirigieron a, se volvieron hacia Dios: eman ziren Jainkoari buruz.

odiar. odiaba a los cristianos: bihotzean higuintza zekarren giristinoentzat.

olvidar. no o.: ondo begi aurrean eduki. No olvidemos, tengamos presente que ...: Har dezagun ongi buruan ...

pasar. Transcurrir el tiempo: denbora/egunak eman, igaro, egin. Pasan/pasaron los días: egunak joan egunak etorri. Pasaron rápidas las horas: laster joan zitzaizkion gauak dituen oren guztiak (Joannateguy). Puede que pase mucho tiempo antes de que: agian luze jo dezake berriz ere zurekin egoteko aukera eduki arte. Vamos pasando los comienzos del milenio: bagoaz milurteko hasiera aletzen. Eran las nueve pasadas: bederatziak ondo joak ziren. Cuando no habían pasado dos horas: handik bi ordu gabe; no había pasado un año: urtea gabe. P. buenos ratos, p. bien:  gozatu ederrak hartu  Suceder. pasó lo que tenía que p.: gertatu zen gertatzekoa. Pasará lo que tenga que p.: zer gertatu ere, horixe gertatuko da. Por lo que pueda p.: zer jazoan edo zer etorrian. Sufrir, padecer. P. las moradas: elorriokoak ikusi.

quitar. se me han quitado las ganas de comer: hil zait jateko gogo guztia. De quita y pon: kendu-ipiniko zerbait. Quitarse , perderse de (la) vista: begien aintzinetik joan.

ángel. á. de la guarda, custodio: aingeru begiralea.

cuenta. tener en c.: aditu: Zalantzarik ez daukagu gure deialdia adituko duzuela. A mi c.: neure dirutik, kostura, lepotik. Dar c. de algo a alguien: NORI -az kontu eman. A fin de c.: azken buruan, azken batean. Déjalo de mi c., a mi cargo: bego ene gain. Por su c. y riesgo: bere gain eta galorde. Sin tener en c.: ezertan hartu gabe. Darse c. de, reparar en: -ri erreparatu, -ri begi eman. No se dieron c. de la capacidad de aquel muchacho: ez zioten erreparatu mutiko haren gaitasunari. Ten en c., date c. de que: kontu egin, egizu kontu … -la. Darse c., ocurrírsele: enseguida se dio c. de que: gogoak eman zion berehala ....-la.

librar. askatu, jarein (soltar: txakurra jarein). L. de: Jainkoak beiratu / begiratu zuen pozoin hura edatetik. Librarse de: zerbait kanporatu, nortaz libratu. L. de (una) buena: ederretik libratu. Intentar evitar algo, l. de, escaquearse de: -ren ihes ibili.

oralmente. Soldaduak aho-mihiz egin behar izan zuen mezua.

parecido. Adjektiboa. horrelatsuko. Todos p., todos iguales: denak elkarren antzera. Son muy p.: elkarren gisakoak dira oso. Horiek biak berdin atzekoak dira. ¿Hay algo p./semejante/comparable a...? -ren irudikorik edo pare(ko)rik al dago? Más p. a un serafín que a un hombre: zerafin bat irudiago gizon bat baino. Substantiboa. Les encuentro cierto p. con: -ren antza hartzen diet.

Elkarrizketa egin diote www.erabili.com web gunean Ramon Etxezarreta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuorde berriari. Esandakoetatik hauexek nabarmendu nahiko nituzke.

Gobernu berriaren ardatz nagusia, hizkuntza politika dagokionez, euskara aukera politiko guztiek konpartitutako kontua izatea izan daiteke.

Ez dirudi helburu ezina. Hala gertatzen da Catalunyan eta Galizian. Gurean zergatik ez da horrela?

Erdal munduek euskal munduei eta euskal munduek erdal munduei begirune osoa izan eta beldurrak galtzea.

Gustatu egin zait "euskal munduak" pluraleko esapide hori. Ez dut onartzen, bestetik, bi mundu horiek bereizita egotea, ez eta bi mundu izatea ere, nire irudirako mundu bakarra baita, bi hizkuntza edo gehiagokoa. Dena dela, beldurrak galtzea beti da onuragarria.

Ez gatoz, ez, ezer birrintzera, ez puskatzera.

Diru kopuru berdina era desberdin askotara erabil daiteke. Axolago zaigu "nola", "zenbat" baino.

Erdaldunak egin behar ditugu euskararen adiskide. Euskararen lurrak zabalak direla ulertzen lagundu behar dugu.

Hala izan bedi!

atravesar. de lado a lado: batetik bestera, alderik alde zulatu. Se cruzó, se atravesó en su camino: bidean trebes zuen.

decidir. -tzeko asmoa egin, hartu, xedea hartu, urratsa hartu (Laphitz). D. resueltamente: zirt edo zart egin, di-da egin. Estar decidido a: deliberaturik egon -t(z)era. Estar firmemente decidido a: zertan bihotza josita eduki. No me puedo d.: ezmezean nago. Decidió no volver a pisar aquella escuela: egin zuen bere baitan ez zuela gehiago zangorik ezarriko eskola hartan (Joannateguy). Decidió que: bere buruarekin egin zuen ...–la.

dejar. d. de, parar de: -ari utzi, -etik gelditu. D. a un lado: alde / albo batera utzi, saihestu. No me dejes caer en ese mal: begira zorigaitz honetan gehiago erortzetik.

endemoniado. estar e., poseso: demoninotan egon, ibili; etsaiez hartua; izpiritu gaiztoak sartu ziren haren baitan

soñar. s. con: diruz, zutaz amets egin. Ni siquiera soñaba con hacerse cura: apeztu behar zelako ametsik gabe.

visita. ir de v.: bisitaz joan. Hacer una breve v.: sartu-ateratxo bat, sar-atera bat egin, sartu-irten bat egin, sar-jalgi bat egin, oles bat egin, kiku bat egin, kikadatxu bat egin, honantzalditxo motz bat egin  (NON, elizan).

lleno. l. de alegría y contento: atsegin-kontentuz gainezturik. L. de maldad: maltzurkeriaz gainezka. L. de gente: jendez lepo eginda. Tenía un barco l. de género: ontzikada jenero zeukan. L. de libros: liburuz makuru. Errefraua: buru txikiak laster gainez. L. hasta los topes: mukurru betea. L. hasta arriba: olioz betea gain-gaineraino.

madre. m. superiora: ahizpa goren, mojaburu. M. de familia: ama familiakoa.

reunir. reunió a todos los frailes: bilarazi zituen elkarretara fraide guztiak.

rezar. r. fervientemente: otoitz beroa egin. R. por: -rentzat otoitzean, -rentzat otoitz egin.

sino. baizik, ezpada (Hiztegi Batua): “Ez zuen ikusi lehengo lekuan, ezpada handik zerbait metrotara”. No sólo, sino también: ez bakarrik ogia, baina oraino osasuna. No sólo una ni dos, sino muchas veces: ez behin edo bietan, baina askotan.

temprano. muy t.: goizean goiz, goizean goizik. Tarde o t.: egun ez bada bihar, bihar ez bada etzi

triste. itun (gizakiak ez: arratsalde itun, egoera itun). Ponerse t., entristecerse: larritu. Me puse t.: larri nintzen. Pensamiento t., lúgubre: gogoeta beltz.