Martinezena

Formaz, teoriaz, berdintasuna dagoen arre, emakume poliziak bazterrean sentitzen dira. Hala adierazi zuten behintzat duela gutxi Bilbon egin zuten batzar batean.

Lehenengo eta behin, jantzia, uniformea dela eta. Tontakeria dirudien arren, polizien uniformeak buran gizonezkoak zituela diseinatu zituen norbaitek. Horregatik eraman behar dute emakumeek pistola bularraren pare, horregatik ez dago haientzat baletatik babesteko txalekorik, gizonentzakoek bularra zapaltzen baitiete.  Gizonez morrozturik egin behar dute lan, oso lan fisikoa, gainera, eta etengabe erakutsi behar dute gizon lankideak baino ausartagoak direla eta horrek estresa dakarkie, noski.

Isilpeko bazterkeria pairatzen dutela diote. Esaterako, gerta daiteke poliziagai batek plaza eskuratzea Zuzenbideaz edo Zirkulazio Kodeaz ezer jakin barik, udal bakoitzak bere ikasgaiak ezartzen baititu. Proba fisikoak gainditu barik, ordea, ez dago plaza lortzerik, deialdi guzti-guztietan daude-eta.

Administrazioan oro har emakume ugarik diharduen arren, polizietan, aldiz, nahiko gutxi dira, batez ete agintari postuetan. Espainiako GEO taldeetan, esaterako, emakumerik bat ere ez dago. Zergatik? Tradizioagatik, batetik, eta bestetik, ez delako lanbide erakargarria emakumeentzat.

Polizietan sartzeko probetan askoz emakume gehiagok gainditzen dituzte test psikologikoak eta elkarrizketak, gizonek baino. Eta emakumeek ikas maila altuagoa ohi dute. Proba fisikoak, berriz, gizonezkoek gainditzen dituzte errazago. Baremoak aztertu beharra dago, beraz, indarra eta egoera fisikoa ez baitira hain inportanteak poliziaren jarduketetan; askoz lehenago hartu behar dira kontuan beste trebetasun mota batzuk, gizakiago, komunikatiboago, emeagoak.

Argentinan atera ditu hamar agindu horiek PAR (Periodistas de Argentina en Red - Argentinako Kazetariak Sarean) elkarteak.

Hauexek dira hamar aginduok laburturik:

1.- Emakumeen kontrako indarkeria, genero indarkeria eta indarkeria matxista: hiru izendapenok dira zuzen eta egoki.

2.- Genero indarkeria delitua da (aurrezaindu eta zigortu egin behar da, beraz), gizarte arazoa, emakumeen bizitzaren, integritate fisiko eta psikikoaren kontrako atentatua eta giza eskubideen inguruko kontua ere bai.

3.- Krimen pasional gehiagorik ez.

4.- Biktimaren identitatea babestu behar da, ez erasotzailearena. Komeni da aipatzea zein-nolako jarrerak ekar dezakeen indarkeriazko harremana berez. Horrela, lagundu egingo diegu emakumeei euren egoeraz jabetzen.

5.- Hainbat informaziok kalte egin diezaiekete biktimari eta haren ingurukoei. Iraingarria da, gainera, biktima ezizena, hipokoristikoa eta antzerakoak erabiliz aipatzea.

6.- Sekula ez dugu ez justifikazio ez kausarik bilatuko: alkohola, droga, eztabaida, jelosia, banaketa, infidelitatea... Kausa bakarra da gizonezkoek emakumeen gainean darabilten kontrola eta jabetza. Besterik ez.

7.- Informazio-iturriak egiaztatu; batez ere, ofizialak ez direnak.

8.- Mota guztietako indarkeria salatzea: psikologikoa, ekonomikoa, emozionala... emakumeak hil arte itxaron beharrik gabe.

9.- Kontu handiz ibili argazkiekin. Biktimak eta familiak errespetatu. Albora utzi sexismoa, sentsazionalismoa eta obszenitatea. Musika erabiliz gero, kontuz ibili letrekin: ez aipatu "maitasun gaixo" ez eta jelosiarik ere.

10.- Beti ere aipatu biktimei laguntzeko telefono doakoa eta beste edozein argibide baliagarri.

www.diariovasco.com gunetik datorkit informazioa. Hegoamerikako emigrante gehienak emakumezkoak dira. Haietako asko, seme-alabengandik banandu behar izan duten amak. Hala ere, urrunetik ere, zaindu egiten dituzte.

Lourdes Benería doktorearen arabera, emakume horien zereginak, rolak, aldatu egin dira, edo beste batzuk berenganatu dituzte, dirua bidaltzen baitiote familiari. Hala eta guztiz, diruaren aldetik independenteagoak izanik ere, botere handiagoa dutela sentitzen duten arren, badiraute seme-alaben ardura eta kezka edukitzen. Horri "nazioz haraindiko amatasuna" izena eman diogu.

Benería irakaslea da Cornellgo unibertsitatean (AEB). Badiosku Espainian bizi den emakume boliviarra ezagutzen duela; arratsaldero deitzen die telefonoz alabei eta den-denaz galdetzen die: Zer egin duzu gaur? Eskolako lanak bukatu dituzu? Eskolako lanak egiten ere laguntzen die batzuetan.

Seme-alabak atzera utzi izanak kalte psikologiko emozional gogor handia dakar berez. Baina inork ez dio erreparatzen, migrazioaren alde ekonomiko itzelaren aurrean: 2006an Hegoamerikak 65.000 dolar jaso zuen emigranteen eskutik. Mexiko eta Ekuadorren dibisen lehen iturria emigranteen bidalketak dira.

Gaur egun Hegoamerikako emakumeek betetzen dituzte Europan lana eta familia bateratzeko politika egokirik ezak egindako zuloak. Baina epe luzean zulo horiek berberak zabalduko dira beren herrietan.

1980ko hamarkadan Hegoamerikako emigrante tipikoa gizonezkoa zen eta Estatu Batuetara jotzen zuen. 1990ekotik aurrera, berriz, emakumezkoa da eta Europara doa.

Migrazioa, beraz, feminizatu, emetu egin da eta hegoamerikako emakumeen rola, zeregina aldatu egin da: autonomoago ikusten dute beren burua, askeago, tradiziozko roletatik urrunago. Eta abusuzko harremanetatik iheska dabiltzan emakumeak ere badauzkagu geure artean. Ez dezagun ahaztu.

Hala dio behintzat pasa den astean plazaratu zen ikerketa baten emaitzak. Ikerketa 14-25 urte bitarteko 900 neska-mutili egin die Euskal Herriko Unibertsitateak. haien ustez, hala gizonek nola emakumeek egin behar dute lan eta etxeko lanak erdibanatu. Parekotasun hori, ordea, apurtu egiten da seme-alabak datozenean, ikasleen ustez, emakumeek utzi behar baitute lanpostua eta haurrez arduratu, txikiak diren bitartean. Hala ere, neskak progresiatgoak dira, mutilak baino.

Ikerketaren arabera, mutilek errazago onartzen dute eraso fisikoa, noizbehinka, gatazkak konpontzeko aukera gisa seme-alaben hezkuntzan, bikotekidearekiko harremanean edo lagun artean. Horrek lotura zuzena dauka pentsakera adierazteko gaitasun ezarekin eta sentimenduak ezkutatzera daramatza.

Erlijiotasun nahiz espiritualtasun senik ere ez dute agertzen eguneroko zereginetan eta gaitasun urria dute, halaber, porrota baikortasunaz gainditzeko edo taldelan baten burua izateko.

Beren buruaren iritzi onik ere ez daukate, beren buruarekiko segurtasunik, beren buruarenganako usterik ere ez. Eta beren itxura fisikoa ez zaio atsegin.

Hau panorama beltza etorkizunerako!

Aurreko sarreraren bukaeran bota genuen galdera: zer egin horrelako egoera aurrean dugula? Hona hemen erantzuna.

Prostituzioaren aurrean, bi erantzun desderdin eman dira egunera arte. Batetik dago abolizionismoa, hau da, prostituzioa eta proxenetismoa babesten dituzten legeak baliogabetzearen aldeakoa; eta bestetik dugu legalizazioa eta erregularizazioa.

Emakundek erdibideko hirugarren irtenbidea proposatzen du. Lehenengo eta behin dio prostituzioa ez dela desiragarria, hobe genuela betiko galduko bazen; eta bigarrenik, genero desberdintasunean eta pobrezia eta herrialde garatu eta garatzeko bidean daudenen arteko desberdintasunean datzala. Prostituzioak gizakia gauza bilakatzen du eta emakumearen objektu sexualaren rolari eusten dio.

Hala ere, onarturik eta normalizaturik dago prostituzioa gure gizartean, gehienbat historia guztian egon den zerbait delako. Betidanik existitu izanak, ordea, ez du esan nahi etorkizunean ere existitu behar denik. Horregatik da beharrezkoa usteak aldatzea, hala pentsakeran nola jokaeran, beste fenonemo batzuekin, genero indarkeriarekin, kasu, egin den bezala.

Hitz batean, prostituziorik gabeko gizarterantz abiatu behar gara, beti ere prostituten eskubideak bermatuta.

Horrexetarako lan ildoak izango litzateke berdintasun politikak, garapenerako kooperazioa, inmigranteen aldeko neurriak eta pobreziaren eta gizarte bazterkeriaren aurkakoak. Halaber da beharrezkoa prostituzioaren kontsumoa jaistea, kontzientzazio kanpaina eginez gizonezkoei begira eta, batez ere, puteroei begira, begi-bistan eduki ditzaten, batetik, prostituzioak emakumeengan dauzkan ondorio kaltegarriak, eta bestetik, haiek eurek horretan duten erantzukizuna.

Aldi berean, prostituzioaren diharduten emakumeen giza bazterketa ekidin behar da, ahalduntze, osasun, lan, gizarteratze, lege-aholkularitza, etxebizitza, segurtasun eta abarreko nerurriak hartuta.

Horra hor Emakunderen proposamen interesgarri baliagarria. Ni, ordea, horren guztiaren balioa ukatu barik, abolizionismoaren aldekoa naiz.

Emakumndek egin du 2008. honetan bigarren aldiz, aurreko txostena 2002koa izanik. Ordutik honako aldaketarik nabarmenena zerbitzuak eskaintzeko era da: kaleko prostituzioa gutxituz doa eta etxe eta klubetakoa, aldiz, igoz.

Euskadin ia 2.000 emakume ari dira prostituzioan. Segurtasuna, garbitasuna eta prezioa direla kausa, etxeetan dihardute gehienbat. 210 bat dira putetxe horiek. Berezoei ere abantaila dakarkiete etxeek: diskrezio handiagoa, alegia.

Klubak ere aldatuz doaz. Klub txikiak, lauzpabost emakumerenak, galduz doaz eta gehiago dira orain klub handiak edo makroklubak, hiritik kanpo gehienak, berrogei emakume ohi dituztenak eta sektorean eskarmentua duen jendearen esku. Sektoreak antolatzeko joera dauka: trafikatzaileek akordioak egiten dituzte, ekamumeak trukatzeko, kasu. Horren ondorioz, emakumeek 21 egun eman ohi dute klub batean, menstruazioarekin bat eginez.

Ehuneko 90 atzerritarrak dira eta hiru motatakoak. Batetik ditugu subsahariarrak (nigeriarrak gehienak), oso gazte (18 urte inguruan) eta kalean dihardutenak. Bigarrenik, latinoamerikarrak (brasildarrak gehienak), 18-35 urte bitartekoak, etxe eta klubetan aritzen direnak. Eta hirugarrenik, Europako Ekialdekoak, oso gazteak eta zorrotz zainduak (salgai gisara, noski, ez gizaki eskubidedun gisara).

Bertoko emakume prostitutak, azkenik, gazte eta helduak dira, gehienbat klubetan aritzen dira eta haien %5 transexualak dira, zeinen zerbitzuak gero eta gehiago eskatzen diren.

"Goi mailako" prostitutak, bigarren lanbide gisara hoteletan diharduten ikasle edo etxeko andreak, ez dira sailkapen horretan sartzen, alor horretara ezinezkoa baita iristea.

Erdiek seme-alabak dituzte eta lanbidean dauden arrazoi nagusia, espero bezala, ekonomia da. Atzerritarrak, gainera, egoera irregularrean bizi dira.

Zer egin, bada, horrelako egoera aurrean dugula? Hurrengo kapitulu batean aztertuko dugu.

Gotzon Egia, Mikel Iturbe eta Arkaitz Zubiaga Euskal Wikipediaren komunitateko lankideak dira. Artikulua argitaratu berri dute www.erabili.com gunean, euskarazko wikipediak 25.000 artikuluen muga gainditu duela jakinarazteko. Zorionak haiei eta euskaldun guztioi!

Aukeraz baliatuta, wikipedia zer den eta zertan datzan ere azaldu digute. Hona hemen horren laburpen bat.

Entziklopedia tradizionaletan ez bezala, Wikipediak bere komunitatearen ahaleginean uzten du artikuluak sortu, gainbegiratu eta zuzentzea.

 Wikipedian ez dago agintzen duen inor, erabakiak wikilari guztien arteko bozketa bidez ematen baitira.

Ez dugu inolako dirurik edo ondasunik jasotzen eginiko lanagatik.

Jakintza askean sinisten dugu.

Zuk ere egin dezakezu jakintza aske eta euskaldunaren alde, edonork hartu baitezake parte proiektu honetan: ez da inolako gaitasun berezirik behar, ekarpen guztiak ongietorriak bezain beharrezkoak dira.

Benetan lan txalogarria.

Kontakizun honen jatorrizko titulua Presente imperfecto da eta Vidas exemplares izeneko liburu batean dator. Uxía Casal egilearen lana da, galizieraz idatzia. Uxía Casal adiskidea izanik, euskaraz eman dut nik kontakizun hori harentzako opari eta omenaldi modura.

Orainaldi bukatugabea

Bizkarra hormaren kontra bermatu duzu eta zangoak tolestu; eskuez eutsi diozu buruari, baina ukalondoen astuna izterretan ez duzu atsegin. Ideia bakarrak bete zaitu burua eta, ahal izango bazenu, urrun egongo zinateke, jendez beteriko patio honetatik oso urrun. Lagun talde ugari daude barreiaturik, beren gauzen gainean mintzo, baina zu ez zara bateko ere kide. Nahiago duzu bakarrik egon. Gaur. Lehen. Beti.

Samindurik sentitu zara ezinbestez; dena den, susmoa duzu zuk ere arduraren bat baduzula bizi zaren egoera horretaz, zeure borondatez banandurik zuk ere nolabait ekarri duzula inork ere nola duzun izena ez galdetzea, inor ere zuregana ez bueltatzea eta zerbait adeitsu, atsegin lagunkiro esan. Lagunik ez duzu toki honetan; adiskiderik ez. Informazioa nondik atera duzun ere ez dakizu, baina ziur zaude inguruko guztiek daukatela zure iraganaren berri, urruti gorde nahi izan duzun iraganaren berri. Etsaiak ez dira; axolagabe, ordea, bai, existituko ez bazina bezala, ikustezina bazina bezala. Ez duzu gogoko, baina murgilduegi zaude zeure kontuan eta ez zara konturatzen eraiki duzun hesiak, babestu ez ezik, ezkutatu ere egin zaituela.

Burua altxatu duzu, besaurreak lepoan utzita. Mahaikideak norbaitekin hitz egiten du; ez duzu ondo ikusten itzalean. Haien ondoan, beste sei lagunek entzuten ez duzun zerbaitez eztabaidatzen dute; sumatu duzu, dena den, zenbait interesgarria dela, oso aurpegi alaia egiten dute-eta. Astun zutitu zara eta ikastetxe barrurainoko bideari ekin diozu. Aurreneko aldiz jabetu zara zeure bakardadeaz. Damutu zaizu.

Goizaldea geldo-geldo igaro da, segundoak banan-banan zenbatzeko moduan, amumak arrosario aleak erabiltzen dituenean bezala, zuretzat baliagarria ez den kontsolamendu horri atxikita. Bakarrik irten zara, gorputz bat atearen kontra pilatutako gorputz-itsaso batean galdua, eta horrela, jende alai zalapartatsuaz inguratua, multzoaren beroaren erdian zaudela, ziztada mingarria nabaritu duzu bularrean. Mingarria eta hotza. Negar egin nahi izan duzu, baina horelako lasaituari makalkeria deritzozu; azkarrago ibili zara orduan, korrika ia, etxea iritsi eta inor ez dadin kontura gogoan zer daramazun.

Amumak zure musu bat nahiko luke; ez diozu eman; mahaira eseri zara eta jan egin duzu hitzik esan gabe. Amumak itxaron egiten du. Aspalditik hona dago zuk barnea noiz askatzeko zain. Alferrik. Logelan sartu zara eta barrutik itxi duzu atea. Irratia piztu duzu eta edozein musika mota, bost axola dizu, entzun duzu. Azkenik, intimitatean, baimena eman diezu malkoei begietatik irteteko. Ezin izan diezu eutsi. Lokartu egin zara.

Arratsaldean esnatu zara, buruko minaz, iragana bertan duzula. Loak amesgaiztoa berpiztu dizu berriro. Izu itzelak gelditu egin zaitu. Haiek zure bila dabiltza, baina zuk ederki dakizu ezer onik ez dutela nahi. Harrapatu egin zaituzte. oihu egin duzu. Aurpegia esku zaurituez babestu duzu. Odola darie.

Zugandik urrundu nahiko zenuke istorioaren amaiera, sekula bizi izango ez bazenu bezala; alferrik. Lehen atala datorrenean, metatu egiten zaizkizu gainontzekoak buruan. Gatibu bat ikusi duzu gela ilun batean, zaratak noiz isilduko zain. Atea ireki duzu zentimetroz zentimetro, oinutsik ibili zara korridorean; suak argitu egin du sukaldea; dardar egin duzu; bila abiatu zara; ez duzu dudarik egin. Haien gelara doan korridoreko ispiluak irudi ia ezezaguna itzuli dizu; beldurtu egin zaituzte begi beltzak, odol lehor sudurrari itsatsiak, kopeta eta masailetako erredurak, belarri zaurituak, zeure buruak berak... Betiko bukatu nahiak baino ez zaitu bultzatzen. Nekez estutu duzu esku txikia eta sartu egin zara. Zorionez lo daude biak.

Begiak itxi dituzu gehiagorik ez ikusteko. Alferrik.

Amumak leun joko du atea. Afaltzeko ordua da. Zurekin hitz egin nahiko luke. Ez da ausartu.

Ez dakizu zer ari zaren jaten, begirada platerean gelditu arte. Gorputz osoa astindu duzu eskuan haren eskua nabaritu duzunean; gelditu egin zara, sardexka ere geldirik ahoaren eta mahaiaren artean. Hunkitu egin zara, nahi gabe ere. Musutxua eman dizu. Zerbait kontatzen hasi da. Inoiz baino alaiago dirudi. Motorra duzu.

Biharamunean ez zara institutura iritsi. Inork ez du zure hutsa sumatu; ikasketa-burua baino ez da, azkenik, konturatu Fiz Vilariño Pereira, ikasle berria, astebetean ez dela klasera agertu. Etxera deitu dute. Amumak negar egin du.

Goardia Zibila hasi da zure bila. Mendian topatu dute, motorraren ondoan, zure gorputz apurtua. Irribarre egiten duzula dirudi. Amumak negar egin du eta arrosario aleak erabili ditu berriro ere.

Ikastetxeak ateak itxi behar ditu. Zalaparta patioan, barreak, lasterketak, karpetak airean. Jaieguna. Inor ez da zutaz gogoratu.

Kultur Errota zirkuitua (errota edota errotarri berbak ez al lirateke egokiak izango zirkuitua esateko?) antolatu ohi du urtero duela hamaika urtetik hona Euskara Elkarteen Topaguneak eta aurten 200 bat emanaldi eskaintzeko asmoa du herriz herri.

Aurtengo menua zabal-zabala izanik, plater batzuk baino ez ditut aipatuko.

- Musika: Jabier Muguruza.

- Antzerkia: Hortzmuga.

- Magia eta zirkoa: Txan Magoa.

- Ipuin-kontalaritza: Koldo Amestoy.

- Bertsolaritza: Xabier Amuriza.

- Literatura: Itxaro Borda, Harkaitz Cano.

- Diaporama: Jon Arretxe.

- Bestelakoak: Asisko Urmeneta eta Antton Olariaga.

Ea horrela esukarazko kultura kontsumitzeko ohitura zabalagotzen den.

Hala dio María Pazos ikerlariak eta ni guztiz konforme nago harekin: emakumeen bazterkeria dela kausa, indarrak alferrik xahutzen dira. Emakumeen prestakuntza maila nahiko altua da, baina giza "kapital" hori alferrik galtzen da seme-alabak zaintzen dituzten denboran; eta denbora hori hainbatetan hamar urtekoa da.

Pazosen nahia gizon "igualitario" sortzea da. Horretarako proposatzen du politika publikoek pizgarriak eman diezazkietela, gizarte eskubideak aitor diezazkietela, zaingo lanetan jarduteko modua izan dezaten. Gaur egun, gizonentzako aitatasun-baimena ez da emakumeena bezalakoa. Beraz, gizonek, nahiz eta igualitario izan nahi, ezin dute amaren neurrian umea zaindu, horretarako baimen egokirik ez dutelako.

Zehatz-mehatz proposatzen du amatasun eta aitatasun baimenak berdin-berdinak izatea, sei aste luze, eta ezinbestekoak. Horretaz gain, gizarte zerbitzu doakoak sortu beharko genituzke, haurrak eta mendeko pertsonak zaintzeko, eta lanaldiak murriztu, noski.

Espainiako Administrazioak horiexetan egiten duen gastua txiki-txikia da, Europako batazbestekoarekin alderatuta. Dena den, gastu handitu baino lehen, ondo egin behar da gogoeta zein ereduri jarraitzeaz, batetik Alemaniakoa baitaukagu (dirua emakumeei ematen zaie etxean geldi daitezen) eta bestetik, Suediakoa, emakumeen enpleguaren, zerbitzu publikoen eta gizonen "etxeratzearen" aldekoa.

Egungo gizartean begi-bistakoa da emakumeek ezin dituztela bateratu amatasuna, bizimodu onargarria eta diru-autonomia eta horregatik, baten bati uko egin beharrean, amatasunari egiten diotela uko. Horien ondorioz dugu jaiotze-tasa benetan txikia eta arazo ekonomiko larria.

María Pazos etxeko andreen soldataren kontra dago. Ni ere bai. Hobe etxeko lana egoki banatzen badugu, horrela bakarrik baloratuko baita.