Zure Bloga kudeatu

Sortu zure Bloga orain!

Martinezena

Kategoria: teknologia berriak

02/10/2009 GMT 1

Saroi

martinez @ 06:49

Saroi, euskarazko errore sintaktikoak detektatzeko eta zuzentzeko sistema berria

Iturria: www.erabili.com

Errore sintaktikoak detektatzeko eta zuzentzeko Saroi izeneko sistema berria garatu du Maite Oronoz EHUko ikertzaileak. Saroi tresna orokorra da, erroreen tratamendua egiteko ez ezik, analisi-zuhaitzetako egituren gaineko kontsultak egiteko eta zuhaitz horietan egitura linguistikoak bilatzeko balio duena.

Errore sintaktikoak detektatzeko eta zuzentzeko dauden tresnen analisia egin du Maite Oronozek bere doktore-tesian. Testuinguru zabaleko erroreak detektatzeko -adibidez, komunztadura-erroreak- esaldiaren analisi-zuhaitza arakatzea beharrezkoa da. Horretarako tresna aproposik ez du aurkitu ikertzaileak, eta, horregatik, Saroi tresna sortu du. Saroik errore sintaktikoen tratamendua egiten du, eta, gainera, analisi-zuhaitzen egituren gaineko kontsultak egiteko eta zuhaitz horietan egitura linguistikoak bilatzeko ere balio du.

Saroi tresna erabilerraza eta malgua da, eta maila desberdinetako hizkuntza-ezaugarriekin lan egiteko gai da -morfologia, morfosintaxia, sintaxia, etab-. Egilearen esanetan, hizkuntzalaritzarako lan-tresna egokia eta erabilgarria izan daiteke.

Tesiaren egilea eta Saroiren sortzailea Maite Oronoz Anchordoqui da, eta bere lana Euskarazko errore sintaktikoak detektatzeko eta zuzentzeko baliabideen garapena: datak, postposizio-lokuzioak eta komunztadura izenburupean aurkeztu du. Ikertzailearen iritziz, euskararen egoera dela eta -estandarizazio-prozesuan dago, aberatsa da euskalkiei dagokionez, eta erdara indartsuek inguratzen dute- ohikoa da erabiltzaileek Euskaltzaindiaren arauetatik aldentzen diren hizkuntza-egiturak erabiltzea. Egitura zuzenetatik edo arauetatik desbideratzen diren egitura horiei errore deitu die tesiaren egileak.

Komunztadura-erroreak

Datetan, postposizio-lokuzioetan eta, batez ere, subjektu, objektu eta zehar-objektu funtzioa betetzen duten osagaien eta aditzaren arteko komunztaduran gertatzen diren erroreak detektatu ditu ikertzaileak ikerketa-lanean.

Errore horien bila corpus erroredunak zein zuzenak automatikoki analizatzeko, EHUko Informatika Fakultateko IXA taldearen analisi sintaktikorako prozesua erabili du Maite Oronozek, eta informazio linguistikoa adierazteko, berriz, XML bidezko oharpen-sarea.

Erroreak detektatzeko eta zuzentzeko erabiltzen diren teknikei gainbegiratu zabala eman ondoren, hizkuntza-ezagutzan oinarritutako teknikak erabiltzea erabaki du Oronozek. Hala, testuinguru lokaletan -segidan dauden bospasei hitzeko eremuetan- gertatzen diren erroreak detektatzeko eta zuzentzeko, hizkuntzaren tratamendu automatikoko bi tresna ezagun erabili ditu: Xerox Finite State Tool (XFST), datetako erroreak lantzeko, eta Murriztapen Gramatika (MG), postposizio-lokuzioen erabilera okerrak tratatzeko.

Egileari buruz

Maite Oronoz Anchordoqui (Hondarribia, 1972) Informatikan lizentziatua da. IXA taldeko ikertzailea da 1996az geroztik, eta EHUko Informatika Fakultateko irakasle laguna da 2001etik hona. Bere lana EHUko Informatika Fakultateko Lengoaia eta Sistema Informatikoak saileko Arantza Díaz de Illarraza eta Koldo Gojenola irakasleen zuzendaritzapean egin du.

20/02/2009 GMT 1

Elebiden % 25 igo dira intzidentziak 2008an

martinez @ 09:32

Iturria: www.erabili.com

310 izan ziren iaz, eta 2007an, aldiz, 248. Jasotako kexa guztien artean, % 87 esparru publikoan gertatu zen. Halaber, kexen % 77 konpondu egin dira.

Elebide Hizkuntza Eskubideak bermatzeko zerbitzuan jasotako intzidentziak 2008an % 25 igo ziren 2007rekiko. Jasotako kexa guztien artean % 87 esparru publikoan gertatu zen. Hizkuntz urraketekin lotutako kexak (% 97 euskaraz ez egiteagatik), EAEren administrazio publikoan % 66tik 2007an % 45ra jaitsi ziren 2008an. Halaber, kexen % 77 konpondu egin dira eta % 14 konponbidean daude. Konponezinik ez al dago? Bitxia da, gero.

Hala ondorioztatzen da atzo (2009-2-19) Donostian aurkezturiko Elebideren 2008ko jarduera-txostenean. Patxi Baztarrika, Hizkuntza Politikarako sailburuordeak, eta Joseba Lozano, Herri Administrazioetan Euskara Normalizatzeko zuzendariak, aurkeztu zuten txostena prentsaurrean.

Kexak nagusi

Elebidera bideratutako kexa edota iradokizun gehienak onartuak izan ziren; bost besterik ez ziren atzera bota zerbitzuan. 2008an erregistratu ziren intzidentzien artean kexak izan ziren nagusi (% 89), kontsulta edota iradokizunen aurretik. Aurkeztutako kexen artean, berriz, sektore publiko edo herri-administrazioaren zerbitzuekin lotutakoak dira nagusi 2008ko txostenean. Horien artean, hurrenez hurren, EAEko Administrazio orokorra, toki administrazioak, foru administrazioak eta Estatuko Administrazio orokorra daude.

Ia kasu guztietan (% 97an) hizkuntz eskubideen urraketak euskarari eragin dio, % 3 kasutan besterik ez gaztelaniari, eta kexa kopururik handiena (% 44) idatziko harremanen ondorioz etorri dira.

Euskaraz eta Internetez

Elebidera zuzendutako intzidentzia gehien-gehienak euskaraz aurkeztu ziren iaz (310etik 290, hain zuzen). Izapideak egiterakoan, berriz, Internet izan zen hautatutako bideen artean nagusia: zerbitzuaren webgunea baliatu zuten horretarako 163 erabiltzailek, eta e-posta 105ek.

Herritarren kontsultak, kexak eta iradokizunak jasotzea du helburu Elebidek, herritarrei babesa ematea eta hizkuntz eskubideak errespetatzeko arazoak dituzten entitateei laguntza espezializatua eskaintzea, euskal gizartean hizkuntz eskubideak errespetatuak izan daitezen.

Hona hemen, PDFan, 2008ko intzidentzien laburpena, kopurutan.

18/02/2009 GMT 1

Erabilera-planak herri administrazioetan. Nire apunteak (VI)

martinez @ 08:07

Irakurri nire apunteen lehen, bigarren, hirugarren, laugarren eta bosgarren atalak.

Administrazioa euskalduntzen Bizkaiko Meatzaldearen bihotzean: Abanto-Zierbenako erabilera-plana - Sonia Rodriguez, Abanto-Zierbenako euskara-teknikaria

Abanto-Zierbena udalerrian 22,4koa da euskaldunen ehunekoa. Erabiltzaileak, berriz, % 2 dira.

Erabilera-plana (EB), aurren-aurrenekoa udalerrian historia osoan, 2008ko abenduan onartu da. 2007ko uztailean onetsi zen EBPN eta 2005ean onartu ziren euskararen ordenantzak. Udal langileen % 26,7k egiaztatu du hizkuntza eskakizunen (HE) bat.

Barne antolamenduari begira, itzulpen zerbitzua erabiltzeko jarraibideak (mugak, azken batean) ezarri ditugu, langileek, ahal duten neurrian, beren testuak egin ditzaten. Horiek horrela, 2. HEdunek hainbat testu sortu dute.

Horretaz gain, euskara erabiltzeko irizpideak eta euskara ikasteko baldintzak ere ezarri ditu EBk.

Euskararen erabilera Gipuzkoako Foru Aldundian - Josean Amundarain, Gipuzkoako Foru Aldundiko normalizazio programetako atalburua

Gipuzkoako Aldundiko sail bakoitzak egin du bere erabilera-plana (EB).

Beste baliabideak beste direla, "Nola" zerbitzua jarri dugu abian: langileek telefonoz egin ditzakete kontsultak eta berehalako erantzuna jaso. Benetan baliagarria deritzet horrelako zerbitzuei, oso inportantea baita erantzuna, ahal den neurrian, jakina, berehalakoa izatea. Posta elektronikoa bada halaber erabilgarri horretarako.

Etengabeko prestakuntza, tamalez, ez omen da sartu EBn, erdara hutsean eskaintzen baitzaie langileei.

Hona hemen aproba edo esperimentu polita Aldundiko egoitza batean egindakoa: ordenagailu guztiak aldatu beharra zegola aprobetxatuz, denak euskaraz konfiguratu zituzten, langileei oharra eginda, erdarazkoa nahi izanez gero, telefonoz deitzea eta hala eskatzea bazeukatela. Inork ez zuen deirik egin.

Jarrera proaktiboa da gomendagarria: eskaera areagotzeko, eskaintza areagotu behar dugu, eskaintzak eskaera sortzen eta areagotzen baitu. Soziolinguistika ikerketek garbi erakusten dute merkatuak alderantziz funtzionatzen duela hizkuntza gutxituen kasuan eta eskaintzak eskaera sortzen eta areagotzen duela.

Eta oso oso inportantea da honetan guztian 2.0 ikuspuntua hartzea:

  • Erabiltzaileen barne eta kanpo sareak aktibatu beharra.
  • Teknologia berriei erreparatu.
  • Ideien joan-etorria erraztu.
  • Interdisziplina, arlo asko batera jorratu.
  • Material guztiek Creative Commons lizentzia daramate.

Azkeneko ekarri hau benetan berria eta interesgarria da.

13/02/2009 GMT 1

85 obra berri ikusmen urritasuna duten euskaldunen eskura

martinez @ 14:16
Iturria: www.erabili.com

Eusko Jaurlaritzaren Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak (HPS) eta Espainiako Itsuen Elkarte Nazionalak (ONCE) bi erakundeak lotzen dituen lankidetza hitzarmenaren orain arteko emaitzen berri eman dute. Hitzarmenaren asmoa da ikusmen urritasuna duten euskaldunek aukera edukitzea euskaraz kaleratzen den literatura irakurtzeko, bai euskal literatura bai unibertsala. Gaur egun 300 dira egokituta dauden obrak.

Patxi Baztarrika sailburuordearen hitzetan, "ikusmen urriko euskaldunen kopurua ez da handia, baina ikusmen urritasuna duten pertsonek, asko edo gutxi izanda ere, gainontzeko herritarrek bezalaxe beren hizkuntza eskubideak dituzte. Are gehiago, ikusmen urritasuna duten euskaldunek, hizkuntza eskubideak ez ezik, euskaraz argitaratu den literatura gozatzeko eskubidea ere badute. Horregatik lantzen ari gara, hain zuzen ere, HPS eta ONCEren arteko lankidetza".

ONCE elkarteak ikusmen urritasuna duten pertsonen alde egiten duen lanaren baitan, euskal hiztunen eskubideak bermatzen joateko "ahalegin berezian" diharduela era nabarmendu zuen Baztarrikak. "Horrela, aldi berean, euskararen normalizazioari ekarpen handia egiten dio. Testuinguru honetan, eta beste zenbait ekimenen artean, hiru urte badira ONCE eta HPS elkarlanean euskarazko literatura braillez eta Daisy sisteman eskaintzen ari garela", esan du sailburuordeak.

Egun guztira 300 bat obra dira aipatu sistemetara egokitu eta ikusmen urritasuna duten euskaldunen esku jarri direnak. Joan berri den 2008 urtean beste 85 obra gehitu dira bildumara; besteak beste, eta batzuk aipatzearren: Mariasun Landaren Festa aldameneko gelan, Iban Zalduaren Traizioak, Joxe Austin Arrietaren Terra sigillata, edo Anjel Lertxundiren Ihes betea. "Euskarazko testuak erabiltzeko baimena eta erraztasun guztiak eskaini dizkiguten euskal idazle eta argitaletxeak" gogora ekarri eta eskertu zituen Patxi Baztarrikak balantzearen aurkezpenean.

IKTak ere bai

Ardatz nagusia euskarazko edo euskarara ekarritako literatura izan bada ere, badago besterik: adibidez, ikusmen urritasuna duten euskaldunentzako baliabide informatiko berria sortu dute: Elhuyar hiztegi elektronikoa.

HPSren arduradunak nabarmendu zuenez, "euskal hiztunentzat aukera berriak eskaintzeko ahalegin honetan, garrantzi handikoak dira Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak, euskarazko IKTak, hain zuzen. Eta are garrantzitsuagoak izango dira etorkizunean. Bide horretan, beraz, bidelagun izango gaitu ONCEk, bide horretan bidelagun izango gaituzte ikusmen urritasuna duten euskaldunek. Ondoan izango gaituzte aukera berdintasunerako printzipio nagusia hizkuntzaren esparruan gauzatzeko bide berriak urratzen".

04/02/2009 GMT 1

Tartetxo bat publizitaterako

martinez @ 10:52

sarie.bmpTelebistan bezala, tartetxoa egingo diot neure apunteen sailari zertarako eta autopublizitaterako, Txerrak, Garaigoikoa blog gomendagarriaren jaun eta jabeak, Dardo saria eman didalako.

Nik bihotzez eskertzen diot eta, sariaren arauak bete nahian, hona kopiatzen diot Txerrari sariak zer esan eta zer saritu nahi duen.

Dardo sariarekin blogariak transmititzen dituen balore kultural, etiko, literario, pertsonalak-eta saritzen dira. Sormenaren erakusgarri dira balore hauek, haren letretan eta hitzetan dabilen pentsamendu biziaren fruitu. Sariok blogarien arteko adiskidetasuna sustatzeko asmoarekin sortu ziren, adiskidetasun hori eta webari balioa eransten dion lana aitortzearren.

Oso polita. Eskerrik asko berriro.

31/01/2009 GMT 1

Erabilera-planak herri administrazioetan. Nire apunteak (I)

martinez @ 08:52

Lehengo egunean azaldu nuen bezala, euskara teknikarientzako lan jardunaldiak antolatu zituen Eusko Jaurlaritzak Bilbon otsailaren 27an eta 28an.

Han ibili nintzen, zintzo-zintzo eta adi-adi esan zuten guztiari, eta apunteak ere hartu nituen, entzuten nuen interesgarrien edo berrien edo deigarrienari buruz.

Hona hemen, bada, nire apunteak.

Dena-den, baten batek gogokoago baldin badauka bertsio ofiziala, hots, agertutako pedeefeak zuzen-zuzen, hemen ditu denak.

Aurkezpen-ekitaldia - Patxi Baztarrika, Hizkuntza Politikarako sailburuordea.

EAEko udalerrien %55ek dute bere EBP onarturik edo behintzat bideraturik, 86/97 Dekretuak arautua.

Erabilera planak hiru zutoin nagusi eduki behar ditu:

  • Arduradun politikoak.
  • Langileak, haien inplikazioa baita neurri handi batean arrakastaren giltzarria.
  • Euskara teknikaria.

Beste bien inplikaziorik gabe, euskara teknikariak ez du fitsik ere egingo.

Nire gomendioa da, oro har, errealitateari lotu-loturik jokatzea, jendea animatu, noski, helburu lorgarriak ezarri eta, jakina, tersnak eta moduak paratu.

Baina aipatzekoak dira halaber herritarrak, haiexek baitira Administrazioaren jabe, ez bezero. Herritarrek nahi izanez gero bakarrik lortuko dugu IV. plangintzaldiko helburua: hots, euskara Administrazioan lan hizkuntza ere izatea.


IRATIren aurkezpena - Joseba Lozano, Herri Administrazioetan Hizkuntza Normalizatzeko zuzendaria

Atal honetan, nire apunteak barik, hobe www.erabili.com guneak IRATIz dakarrena irakurtzen baduzue, nik baino askoz hobeto azaltzen du-eta.

29/01/2009 GMT 1

Itzulpen automatikoa arrakastatsu

martinez @ 07:53

Itzulpen automatikoak ez du aipu onegirik gurean. Horregatik irakurri dut arreta biziaz Iñaki Irazabalbeitiak Senez aldizkarian (35. alean) agertutako artikulua, gehien bat itzulpen automatikoa arrakastatsu dabilen bost kasu azaldu dituenean.

Hauexek dira, laburtuta, bost kasu horiek:

La Voz de Galicia egunkaria

2006an deliberatu zuten edizio digitala galegoz ere argitaratu behar zutela eta gaztelaniatik automatikoki  itzuliko zutela Opentrad erabiliz.

Horretarako, egokitu egin behar izan zuten Opentrad. Gehienbat hiztegiak behar izan zituzten handitu eta moldatu, esaterako "Pilar del Castillo"ren ordez "Alicerce do Castelo" eman ez zezan.

Hortaz, La Voz-en edizio digitala gaztelaniaz idazten eta publikatzen da eta galegozko bertsioa automatikotik sortzen da, unean-unean, internautak eskatzen duen aldioro. Irakurleak Opertraden emaitza gordina ikusten du, inolako zuzenketarik gabe. Akatsak geroago zuzentzen dira, irakurleek edota erredaktoreek detektatu ostean.

Argi eta garbi adierazten da galegozko bertsioa automatikoki egina dagoela eta akatsen berri emateko eskatzen da. Itzulpenaren errore tasa % 2tik beherakoa da.

Hasiera batean zalaparta handia ibili zen Galizian horretgatik. Jendea akats bila ibili zen eta barregarri uztez aritu zen blogetan eta foroetan. Geroago auzia baretu zen eta ohiko bihurtu da kontua. Galiziako beste egunkari batzuk ere hasi dira edizio digitala Opentradez publikatzen.

Ford

1998az gero ari da Ford itzulpen automatikoa baliatzen autoak muntatzeko argibideak ingelesetik alemanera, gaztelaniara, nederlanderara eta portugesera itzultzeko.

Darabilen sistemak Systran du oinarrian eta hizkuntza kontrolatua baliatzen du. Hizkuntza kontrolatuak dira hiztegi eta sintaxi mugatua erabiltzen dutenak hizkuntza arruntaren anbiguotasuna gainditzeko eta semantikoki ahalik eta hizkuntza zehatzena izateko. Fordenak Standard Language du izena eta 5.000 hitz ditu, akronimoak, laburtzapenak, izen propioak eta Forden terminologia zehatza barne. Etengabe aldatzen den hizkuntza bizia da. Ingelesetik alemanerako itzulpenetan % 95eko zehaztasuna lortu da.

Kataluniako gobernua

Generalitatea itzulpen automatikaoren bultzatzaile sutsua da, helburu argia duelarik: katalanaren eta munduko hizkuntza nagusiaren arteko zubiak egitea, alegia.

Generalitateak zerbitzu on-line bat du herritarrek testuen eta web guneen itzulpen automatikoa egin dezaten: http://traductor.gencat.cat. Web horretan katalana gaztelaniarekin, frantsesarekin, ingelesarekin eta alemaniarekin eskaintzen da, Translendium teknologiaz baliatuta.

Gipuzkoa-Donostia Kutxa

Kutxak bulegoak Euskal Herrian, Katalunian, Galizian, Valentzian eta Estatuko beste hainbat tokitan ere baditu. Zuzendaritzak kominikazio eleanitza bermatu eta langileei aukeratzen duten hizkuntzan jarduteko aukera eskaini nahi die. Beraz, inytranetean itzulpen automatikoaz katalanez eta galegoz jarduteko aukera ematen du.

Opentrad aukeratu du Kutxak eta 2008ko udazkenean zen bukatzeko ezarpen-prozesua.

Europako Batasuna (EB)

EBko itzultzaileek lan-erreminta dute itzulpen automatikoa. Sistemak Systran du oinarrian eta 18 hizkuntza-bikote darabiltza.

Ondorio gisa. Itzulpen automatikoa hizkuntza arteko langa gainditzeko tresna egokia izan daiteke eta, helburua ondo auleratuz gero, konponbide egokia ere izan daiteke. 

18/01/2009 GMT 1

Fikzio zientifikoa ala etorkizun soila?

martinez @ 11:16

Araceli Diaz de Lezana oso artikulu jakingarria plazaratu du www.erabili.com gunean. Euskarazko Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiaz (IKT) ari da eta interes handiz irakurri dut, IKTk izugarrizko lotura estua baitu hizkuntzarekin.

Artikulua oso-osorik irakurtzea merezi badu ere, azkeneko zatia izan zait niri deigarriena, etorkizunean garatuko diren hizkuntza-teknologiak aipatuta, pelikulero hutsa iruditu zait-eta. Laburtu egingo dizuet:

Ahotsaren teknologiak:

  • Eskuko telefonoak: datozen urteotan horietan ikusten dute enpresek negoziorik inportanteena. Aurreikuspenen arabera, hurrengo urteotan izugarri handituko da eskuko telefonoen kopurua. Beraz, sistemak garatu behar dira hizkuntza anitzetan zerbitzuak telefonoz emateko: negozioei buruzko informazioa, hirien egoerari buruzko datuak, helbideak, erosketak, erreserbak, eguraldia, telebistako programak, kirolak, jokoak... Sistema horiek eragina izango dute munduko biztanleriaren frakzio handi batean. Telefonoak Internetekin konparatuz gero, aplikazioak garatzeko orduan, hainbat informazio ematen du: pertsonaren generoa (emakumezkoa ala gizonezkoa), adina, heziketa-maila, arraza... Esaterako, esaten da emaitzak oso desberdinak direla gizonezkoekin edo emakumezkoekin erabiliz gero. Beraz, sistema horietan giltzarria izango da interfaze egokiak, multimodalak, egitea. Gainera, telefono bidezko zerbitzu horiek, itsuentzat esaterako, oso erabilgarriak izango dira.
  • Hitz egiteaz batera hizketa ulertzea (spoken language understanding), eta, gainera, komunikazio-zirkuitu eleanitz batean.
  • Ahotsa edo hizketa ezagutzea: ahotsa kontrolatzea, emozioak gehitzea, sistema interaktiboak garatzea...
  • Hizketatik hizketara itzulpena (Speech-to-Speech Translation): ahozko teknologia eta itzulpen automatikoaren teknologia erabilita.

Itzulpen automatikoa (Machine Translation MT)

Praktikak esaten du oso antzekoak diren hizkuntzen arteko itzulpenaren emaitzak oso onak direla (% 95); oso desberdinak diren hizkuntzen artean, berriz, emaitzak, oraingoz, ez dira onak (% 65 gehienez ere). Dena den, kalitatearen kontzeptua aldatzen ari da eta, orain, beste parametro batzuekin batera neurtu behar da, hau da, kantitatearekin eta prezioarekin. Itzulpen automatikoaren kontsumitzaileek ez dute perfekzioa bilatzen; bereziki, ulertzen ez duten testu baten inguruko gutxi gorabeherako informazioa nahi izaten dute lortu. Nahiago dute informazio inperfektua izatea, ezertxo ere ez izatea baino.

Beraz, planteamendua da, erabiltzeaz batera, modu kontrolatu batean, sistema hobetzen joatea, hots, kalitatearen kontrola egin behar da. Erantzuteko denbora ere neurtu behar da. Azken honetan, ebaluatze-sistemak (BLEU esaterako) erabiltzen ari dira itzulpen automatikoaren sistemak ebaluatzeko.

Informazioa berreskuratzea (Information retrieval)

Informazio garrantzitsua modu azkarrean eta eraginkorrean bilatzeko tresnak dira. Horretarako, hizkuntzak gurutzatu egiten dira, hau da bilaketa eleanitzak egin daitezke (cross-lingual retrieval). Hor kokatzen dira liburutegi digitalak ere, hau da hizkuntza desberdinak erabilita, munduko dokumentu inportanteak edo bestelako altxorrak erabiltzaileen eskura jartzeko sistemak. Teknologia honek galdera-erantzuna sistema erabiltzen du bai eta ontologiak eta thesaurusak ere. Informazioa erlazionatu, sailkatu eta laburtu egiten du. Azken finean, web semantikoaren teknologia da: kontzeptuak, entitateak eta gertaerak izaten ditu kontuan, egiturazko azterketak egiten ditu eta etiketa semantikoak jartzen ditu.

 

Internet

Orain gutxi pertsona batek esan zuen Internet dela "agora" berria. Hau da, Informazioaren eta Komunikazioaren aroak Interneten du ardatza. Azken urteotan Sarearen bilakaera azkarra ikusi dugu. Azkeneko honetan, web sozialetik (2.0) web semantikora (3.0) pasa gara. Gero eta eduki gehiago dago Interneten eta hizkuntza askotan. Beraz, eduki konplexu horiek kudeatzeko sistemak behar dira. Eta sistema horiek hizkuntza, makina bidez ikastea eta jakintza irudikatzeko teknologia behar dute testuinguru berrietan aplikatzeko. Semantikan oinarritzen dira, hau da, kontzeptuetan, kontzeptuen arteko erlazioetan, eta ondorioz ontologietan, thesaurusetan. Web semantikoan ere galdera-erantzuna sistema erabiltzen da. Esan behar da, Interneten eduki eta zerbitzuaren bereizketa desagertzen ari dela.

Lan ederra, beraz, behar-etzirako.

13/01/2009 GMT 1

Emakume informatikariak

martinez @ 10:01

Europako Batzordeak emakume informatikari gehiago nahi eta behar ditu, profesional gutxiegi omen dagoelako IKTetan (informazioaren eta komunikazioaren teknologiak) eta 2010. urtean Europar Batasunak (EB)300.000 informatikari beharko duelako.

Bereziki urri izango omen dira informatikariak Espainian, dauden baino 50.000 bat gehiago beharko dute-eta.

Bruselako exekutiboak cyberella berba darabil emakume informatikariak izendatzeko. Benetan leloa izena eta bestela izendatu beharra, noski. Dena den, badio zenbat eta emakume gehiago egon, hainbat eta gehiago haziko dela ekonomia EBn, produktibitatearen % 50ek zuzeneko lotura baitu IKT sektorearekin.

Informatikarien % 15 inguru bakarrik dira emakumezkoak eta gaur egun unibertsitateetan ingeniaritza ikasleen % 20 soilik. Hala eta guztiz, Europako Batzordeak uste du 2.0 webak sormen eta gizalegezko gaitasuna behar duenez gero, emakume gehiagok joko dutela informatika eta telekomunikazioetara.

Hala izan bedi. Baina has daitezen izen duina ematen. Mesedez. 

24/09/2008 GMT 1

Euskara Interneten

martinez @ 07:50

Iturria: www.erabili.com

Internet erabiltzen dutenen kopurua gorantza doa Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), baita euskaraz nabigatzen dutenen kopurua ere. Bostetik batek (% 20,8) nabigatzen du euskaraz, EUSTATek (Euskal Estatistika Erakundea) emandako azken datuen arabera.

EUSTATen arabera, EAEko 14 urte edo gehiagoko 908.700 biztanlek erabili dute Internet 2008ko bigarren hiruhilekoan, hau da, adin horretako EAEko biztanleria osoaren ia erdiak (% 49,3). 2007ko laugarren hiruhilekoaren aldean % 4,1eko hazkundea dugu.

Erabiltzaile kopuruak ez ezik, Interneten nabigatzeko euskara erabiltzen duten EAEko biztanleen kopuruak ere gora egin du. Bostetik batek nabigatu du euskaraz 2008ko bigarren hiruhileko horretan. Hain zuzen ere, 189.100 lagunek erabili dute euskara Interneten. 2007ko laugarren hiruhilekoaren aldean % 2,5 igo da kopurua.

Amaraunean ere, gaztelania da EAEn gehien erabiltzen den hizkuntza; gaztelaniaren erabilera % 3,6 hazi da. Euskara bigarren hizkuntza agertzen zaigu, beherakada izan duen ingelesaren aurretik: % 5,5 murriztu da ingelesaren erabilera Interneten EAEn. Lehen ingelesa zen bigarren hizkuntza eta gaur, berriz, hirugarrena.

15 eta 24 urte bitarteko gazteak izan dira, adin-tarteei begira, amaraunean gehien ibili direnak (% 91). Hala ere, gorakadarik aipagarriena 55-64 urte tarteko erabiltzaileena izan da, adin horietako erabiltzaile kopurua % 38 hazi baita 2007ko laugarren hiruhilekoarekin alderatuta.

EAEko internautak, batik bat, euren etxeetatik sartzen dira amaraunean. Ikasle gehienek (% 93,3) erabiltzen dute. Generoa kontuan hartuta, berriz, gizonezkoek gehiago erabiltzen dute Internet emakumeek baino, eta alde hori 6,2 puntutik (2007ko azken hiruhilekoa) 7,1era (2008ko bigarren hiruhilekoa) igo da. EAEko gizonezkoen % 53 dira internet erabiltzaile, eta emakumezkoen % 45,9.

Berri ona, beraz, euskararen aldetik, eta oso txarra, aldiz, generoaren ikuspuntua hartuta.

Artxiboa | Sortu zure Bloga orain!