Martinezena

Ramon Etxezarretak, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordeak, badio Euskararen Berripaperan 'euskaldunberri' kontzeptua desagerrarazi beharko litzatekeela euskal hizkeratik.

Eta estatistika ikerkuntzatik ere bai, sailburuorde jauna? Eta soziolinguistikatik ere bai? Jakina. Estatistikatik eta soziolinguistikatik kendu beharko genituzke bai berba bai kontzeptua. Eta, are inportanteago, euskaldunberritzat jotako guztien burutik, bihotzetik, barnetik eta gogotik. Zergatik? Oso ondorio latzak ekarri dizkiolako euskarari.

Euskaldunberri ia guztiengan sumatu dut gutxiago izateko, gutxiago balio izateko konplejua; euskaldunzaharren aldera, noski. Zer pentsa, bestela, bigarren mailako sailkapen-laukitxo batean sartuta?

Gutxiago izateko uste horrek segurtasun eza ekarri du. Segurtasun ezak areagotu egin du gutxiago izateko ustea eta horrek ezinbestez dakar berez gauzak gaizki, oker eta gogo barik egitea.

Ezagutzen dudan euskaldunberri bat hizlari bikaina da. Euskaldunzahar askok uste dute euskaldunzaharra dela, euskaraz primeran hitz egiten duelako eta sekula ez duelako aitortzen euskaldunberri izate hori. Zuzen-zuzen galdetuz gero, erantzun ohi du "kaleko euskara" ikasi duela, non eta andaluziarrez jositako Bilboko auzune batean! Delirantea benetan.

Beste euskaldunberri bati entzun diot unibertsitateko irakasle batekin hitz egin zuen aurreneko aldiz, irakasleak hauxe galdetu ziola: "Zu euskaldunberria zara, ez da?". Ez zen batere hasikera ona. Ikasleak berehala jakin zuen irakasleak ez zuela berarengandik gauza handiegirik espero eta uste on ez horrek bere isla izan zuen kalifikazioetan.

Horren guztiaren ondorioz, euskaldunberri bat baino gehiago ikusi ditut gogogabeturik euskaratik aldentzen, urruntzen, nazkatzen: "Bigarren mailako hiztuna naiz? Ez naiz fidatzekoa, kalte edo egingo diodalakoan euskarari? Gorde ezazue, bada, zeuen hizkuntza zeuentzat y dejadme en paz."

Elkarrizketa egin diote www.erabili.com web gunean Ramon Etxezarreta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuorde berriari. Esandakoetatik hauexek nabarmendu nahiko nituzke.

Gobernu berriaren ardatz nagusia, hizkuntza politika dagokionez, euskara aukera politiko guztiek konpartitutako kontua izatea izan daiteke.

Ez dirudi helburu ezina. Hala gertatzen da Catalunyan eta Galizian. Gurean zergatik ez da horrela?

Erdal munduek euskal munduei eta euskal munduek erdal munduei begirune osoa izan eta beldurrak galtzea.

Gustatu egin zait "euskal munduak" pluraleko esapide hori. Ez dut onartzen, bestetik, bi mundu horiek bereizita egotea, ez eta bi mundu izatea ere, nire irudirako mundu bakarra baita, bi hizkuntza edo gehiagokoa. Dena dela, beldurrak galtzea beti da onuragarria.

Ez gatoz, ez, ezer birrintzera, ez puskatzera.

Diru kopuru berdina era desberdin askotara erabil daiteke. Axolago zaigu "nola", "zenbat" baino.

Erdaldunak egin behar ditugu euskararen adiskide. Euskararen lurrak zabalak direla ulertzen lagundu behar dugu.

Hala izan bedi!

Iturria: www.erabili.com 

Euskara-gaitasun agirien baliokidetza sistema guztiz osatu du Eusko Jaurlaritzak. Euskarazko egiaztagiri guztiak elkarrekin baliokidetzen dituen eta Europako Erreferentzi Markoan uztartu dituen sistema honek eragin zuzena du orain arte egiaztapen-sistema guztietan agiria duten milaka herritarrengan eta hemendik aurrera euskarara tituluren bat eskuratzeko bidean izan daitezkeenengan, gainera, baliokidetza eta aitortza sistema osorako da eta betirako da.

Euskararen gaitasun egiaztagiri guztiak elkarrekin baliokidetuko dituen Dekretua onartu du Eusko Jaurlaritzak, Kultura Sailak aurkeztutako proposamenaren harira, eta honen bitartez euskararen ezagutza egiaztatzen duten titulu eta ziurtagirien arteko baliokidetzak finkatu eta Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratura finkatu zituen 64/2008 Dekretua egokitu du eta handik kanpo geratu ziren titulazioak sartu ditu bere baitan, baliokidetza sistema gutiz osatuz.

Apirilaren 8ko 64/2008 Dekretuak euskararen ezagutza egiaztatzen duten titulu eta ziurtagirien arteko baliokidetzak finkatu, eta Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratura egokitu zituen, euskararen egiaztagirien arteko baliokidetzak beraien artean eta hauek Europako Erreferentzia Markoarekiko ezarriz. Hala ere, kanpoan utzi ziren hezkuntza arloko titulu eta ziurtagiri batzuk, dekretuan gerora sartzeko asmoarekin. Orain gehitu diren titulazioak, Hezkuntza Sailaren Irakaspostuetarako Hizkuntza-Eskakizunak eta Hizkuntza Eskola Ofizialen plan zaharreko eta berriko titulazioak dira. Gainera, Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Sailak ematen duen EGA eta Euskaltzaindiaren D agiria ere baliokidetza koadroan jaso dira. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak kudeatzen duen HLEA geratu da oraingoz kanpoan, hainbat epai eta gorabeheraren ondoren Hezkuntza Saila euskara-agiri horren sakoneko aldaketa bat egiteko asmotan dabilelako. Aldaketa hori aztergai dago, eta azken erabakia hartzean argituko da orain arteko HLEAren baliokidetza eta, kasua balitz, berriarena.

Baliokidetza sistema honen bitartez, euskara-agiri guztiak Hizkuntzen Europako Markoarekin homologaturik geratu dira, eta elkarrekin baliokidetuta. Guztira 34 titulu desberdin. Horietako batzuk 1975az geroztik ematen hasiak dira. Euskararen egiaztagirien arteko baliokidetzak beraien artean eta hauek Europako Erreferentzia Markoarekiko ezarri dira. Dekretuak Europako Kontseiluak onartutako Hizkuntzen Europako Marko Bateratuaren B-1, B-2, C-1 eta C-2 mailekin parekatzen ditu HAEE-IVAP-ek, HABEk, Osakidetzak, Ertzaintzak, Hezkuntza Sailak, Euskaltzaindiak (D agiria), Nafarroako Gobernuaren Hezkuntza Sailak (EGA) eta Hizkuntzetako Eskola Ofizialek emandako agiriak, bakoitzaren baliokidetzak ezarriz.

Baliokidetzak

• Titulu eta ziurtagiri hauek Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratuaren B-1 mailarekin egongo dira parekatuta, eta elkarren baliokideak izango dira:
  • Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (HAEE) emandako 1. hizkuntza eskakizuna.
  • Kultura Sailak emandako 1. mailako ziurtagiria, (HABE).
  • Osakidetzako 1. hizkuntza eskakizuna.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko Hizkuntza Eskola Ofizialetako antzinako ikasketa planaren euskal ikasketen 3. maila.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko Hizkuntza Eskola Ofizialek egungo ikasketa planaren baitan emandako Tarteko Maila.

• Titulu eta ziurtagiri hauek Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratuaren B-2 mailarekin egongo dira parekatuta, eta elkarren baliokideak izango dira:
  • Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (HAEE) emandako 2. hizkuntza eskakizuna.
  • Kultura Sailak emandako 2. mailako ziurtagiria (HABE).
  • Justizia Administrazio langileen 2. hizkuntza eskakizuna.
  • Osakidetzako 2. hizkuntza eskakizuna.
  • Ertzaintzako 1. hizkuntza eskakizuna.
  • Irakaspostuen 1. hizkuntza eskakizuna.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko Hizkuntza Eskola Ofizialetako euskal ikasketen antzinako ikasketa planeko 4. maila.
  • Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko Hizkuntza Eskola Ofizialek egungo ikasketa planaren baitan emandako Maila Aurreratua.
• Titulu eta ziurtagiri hauek Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratuaren C-1 mailarekin egongo dira parekatuta, eta elkarren baliokideak izango dira:
  • Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (HAEE) emandako 3. hizkuntza eskakizuna.
  • Kultura Sailak emandako 3. mailako ziurtagiria (HABE).
  • Justizia Administrazio langileen 3. hizkuntza eskakizuna.
  • Osakidetzako 3. hizkuntza eskakizuna.
  • Ertzaintzako 2. hizkuntza eskakizuna.
  • Euskararen Gaitasun Agiria (EGA) (Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailak emana eta Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Sailak emana).
  • Euskaltzaindiaren D agiria.
  • Irakaspostuen 2. hizkuntza eskakizuna.
  • Antzinako Ikasketa Planaren baitako Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako Foru Erkidegoko Hizkuntza Eskola Ofizialetako eta Madrilgo Hizkuntza Eskola Ofizial Nagusiko 5. maila edo euskal gaitasun maila.
  • Egungo planaren barrruan Euskal Autonomia Erkidegoko Hizkuntza Eskola Ofizialek emandako menderatze operatibo eraginkorreko Gaitasun Maila.
• Titulu eta ziurtagiri hauek Hizkuntzen Europako Erreferentzi Marko Bateratuaren C-2 mailarekin egongo dira parekatuta, eta elkarren baliokideak izango dira:
  • Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundeak (HAEE) emandako 4. hizkuntza eskakizuna.
  • Kultura Sailak emandako 4. mailako ziurtagiria (HABE).
  • Justizia Administrazio langileen 4. hizkuntza eskakizuna.
  • Osakidetzako 4. hizkuntza eskakizuna.

Irakurri nire apunteen lehen, bigarren, hirugarren, laugarren, bosgarren, seigarren eta zazpigarren atalak.

Administrazioko idazkiak berritu eta estandarizatzeko teknikak - Aitor Gorostiza, Justizia saileko normalkuntza-teknikaria

Gure zeregina da idazkiak bateratu, arautu eta berritzea. Eta hizkera zaharkitua kendu.

Testuen estandarizazioa esan ohi zaio horri guztiari. Hona hemen estandarizazioaren helburuak:

• testuak soildu: beharrezkoari bakarrik eutsi eta lastoa kendu.
• batu
• komunikazio okerrik gabea lortu,: hizkera zehaztu eta argitu.

Eta hona hemen aholku sorta: berba laburrak eta ezagunak erabili; esaldiak ez puztu: betelanik ez; estilo nominalik ez; hizkera konkretua abstraktoaren ordez; pasiborik ez; ezezko esaldirik ez; esaldi laburrak; aposiziorik ez pilatu; informazio nagusia aurreera; erlatibozko kate luzegirik ez; erdal gerundio okerrak: kontuz!; lexiko zehatza: sinonimorik ez; puntuazioa eta tipografia egoki.

Korredakzioa: itzulpenaz haratago - Oskar Arana,  IZOko itzultzailea,
- Zelai Nikolas, Lehendakariordetzako legelaria

Korredakzkio proiektu honetan hizkuntzalari batek eta legelari batek batera jardun dute testuak gaztelaniatik itzuli eta hobetzeko. Zehatzago, Espainiako Konstituzio Epaitegiaren epaiak euskaratu dituzte.

Oso ekimen interesgarria eta baliagarria da hau, azken batean legearen begirunea eta hizkuntzaren begirunea, biak, gauzatu behar dira administrazio testuetan. Ezin da bata bestearen azpian jarri. Horregatik da hain emangarria hzkuntzalaria eta legelaria batera aritzea, bien orekari eusteko. Oso interesgarria.

Irakurri nire apunteen lehen, bigarren, hirugarren, laugarren eta bosgarren atalak.

Administrazioa euskalduntzen Bizkaiko Meatzaldearen bihotzean: Abanto-Zierbenako erabilera-plana - Sonia Rodriguez, Abanto-Zierbenako euskara-teknikaria

Abanto-Zierbena udalerrian 22,4koa da euskaldunen ehunekoa. Erabiltzaileak, berriz, % 2 dira.

Erabilera-plana (EB), aurren-aurrenekoa udalerrian historia osoan, 2008ko abenduan onartu da. 2007ko uztailean onetsi zen EBPN eta 2005ean onartu ziren euskararen ordenantzak. Udal langileen % 26,7k egiaztatu du hizkuntza eskakizunen (HE) bat.

Barne antolamenduari begira, itzulpen zerbitzua erabiltzeko jarraibideak (mugak, azken batean) ezarri ditugu, langileek, ahal duten neurrian, beren testuak egin ditzaten. Horiek horrela, 2. HEdunek hainbat testu sortu dute.

Horretaz gain, euskara erabiltzeko irizpideak eta euskara ikasteko baldintzak ere ezarri ditu EBk.

Euskararen erabilera Gipuzkoako Foru Aldundian - Josean Amundarain, Gipuzkoako Foru Aldundiko normalizazio programetako atalburua

Irakurri nire apunteen lehen, bigarren, hirugarren eta laugarren atalak.

Administrazioko norbanakoen hizkuntza-prestakuntza eta trebakuntza - Juan Isasi Urdangarin, IVAPeko euskarako zuzendariordea
Hona hemen, besteak beste, IVAPek zer eskaintzen dien erabilera-planei:

• Birziklatzeko ikastaroak, 2. eta 3. hizkuntza eskakizunetakoak, denboraz gaitasuna galdu duten langileei begira.
• Administrazio hizkerari buruzko on-line ikastaroak eta presentzialak ere bai, hala esukaraz nola gaztelaniaz.
• Ahozko gaitasuna hobetzeko ikastaroa.
• ELET web ataria, euskaraz lan egiteko tresnak dakartzana. Momentuz Eusko Jaurlaritzan baino ez dago erabilgarri, baina asmoa da beste erakunde batzuei ere eskaintzea.

Bizkaiko Garraio Partzuergoko erabilera-plana  - Imanol Bilbao Eizagirre, Bizkaiko Garraio Partzuergoko idazkari nagusia
Itzulpenak enpresa batek egiten dizkio Partzuergoari. Itzulpenak ez ezik, ordea, euskaraz idatzitakoa zuzentzen du enpresa horrek, eta estilo-, hizkuntza- eta terminologia irizpideak finkatu ere bai.

Kontratistak eta erakundeak, idatzizko harremanean, gurekin behintzat, gaztelania hutsez aritu ohi dira beti. Horri buelta emateko, hizkuntza betebeharrak ezartzeko asmoa dugu lehiaketetan.

Barne-erabileraz aitortu behar dugu geurean euskaldunek ahoz gaztelaniaz egin ohi dutela. Motibagarriak bilatu behar ditugu egoerari buelta emateko.

Lantaldea osatuko da testuak estandarizatu eta estilo-liburua prestatzeko.

Administrazioan euskarak ezin du militantzia kontu hutsa izan behar.

Sariak, pizgarri ekonomikoak egon beharko liratekeela euskararen alde; lanpostu zerrendan nolabait baloratu beharko litzateke bi hizkuntzaz jardun ahal izatea.

Administrazioan lanean hasten diren langile guztien hizkuntza-ezagutza bermatu beharra dago; horretarako, euskarazko eta gaztelaniazko azterketak, bi, gainditu beharko lituzkete hautagaiek.

Estraineko aldiz entzun dut nik jendaurrean horrelako proposamena, eremu pribatuan behin baino gehiagotan entzunda ere. Hots, Administrazioak diru gehiegi ez galtzearren langileen euskalduntzean, ez luke langile berririk hartu beharko, hizkuntza ofizial biak dakizkitela bermatu gabe. Ni guztiz ados nago proposamen horrekin. Euskararen aldetik ez dut uste arazorik sortuko zuenik praktikara eramateak. Gaztelaniaren aldetik, berriz, Konstituzioak esaten duena esanda (espainiar guztiek gaztelania jakin behar dutela, alegia), agian Konstituzio kontrakoa izango litzateke gaztelaniaren ezagutza frogatu beharra, legez, espainiarra izanik, jakintzat ematen baita gaztelaniaz badakiela.

Ikusi nire apunteen lehen, bigarren eta hirugarren atalak.

Nola ekin langileen azterketa komunikatiboari - Jose Mari Arakama, HPSko normalkuntza-teknikaria

Lehenengo eta behin jakin behar dugu langile bakoitzak euskaraz zer egiten duen edo zer egin behar duen. Hala eta guztiz, datu-bilketa hutsa baino zerbait gehiago egin behar dugu: langileekin banan banan hitz egin, alegia; lan-taldeka ere egin daitezke elkarrizketak, baina beti ere harreman zuzena bermatu behar da eta komunikazioa zaindi; estaerako, langileekin ez zaigu komeni "azterketa" berba erabiltzea, haientzako konnotazio negatiboa dakar-eta. Progresibitatea ere kontzeptu garrantzizkoa da: hartu-emanak jarraipena eduki behar du, ez behin bakarrik gauzatu.

Komeni da, halaber, helburu txikiak, xumeak, ezarri, epe laburrean betetzekoak, eta langileak ikus dezala betetzeko modukoak direla. Helburuekin batera, prestakuntza eta baliabideak zehaztu behar ditugu eta alde positiboak nabarmendu.

Jarrera negatiboak zergatik gertatzen dira?

1. Lan zama handiagatik. Goi mailako karguetan ohiz gertatzen da hori. Bi irtenbide dugu honelakoetan:
• Idazki ereduak sortu eta erabili, lana erraztearei begira.
• Txosten laburrak egitea, folio bat edo bikoak gehienez, askoz errazago eta gogo handiagoz irakurtzen dira-eta.
2. Erreta daudenengandik dator maiz jarrera negatiboa. Zer egin? Bada, erakutsi geure eskaintza munduko onena dela, hoberik ez dagoela, komeni zaiela onartzea.
3. Hobekuntzarik ikusten ez dutenek ere ohi daukate jarrera negatiboa. Horiei erakutsi behar diegu gaztelaniazko lana ere hobetuko dutela euskara erabilita.

Beti ere alderdi psikologikoak oso kontuan hartu behar ditugu.

Ikusi nire apunteen lehen eta bigarren atalak.

Legebiltzarreko erabilera-plana - Iñaki Friera, Legebiltzarreko normalkuntza-teknikari ohia

Nahiz eta gute planaren xedea legebiltzarreko langielak izan, interesgarri deritzot politikarien erabilerari buruzko hainbat datu eskaintzea. Hona hemen: bilkuretan % 20koa da euskararen erabilera; batzordeetan, % 25ekoa.

Harreman informaletan langieek euskara erabil zezaten, kartelen kanpaina antolatu zuten.

Hortxe ikusten dut normalkuntzaren gune gogorra: langileen ohiturak aldatzea eta ez bakarrik lan funtzioetan, baizik eta oso eremu pribatu batean: lan harreman informaletan, alegia. Gune itxi horretara sartzeko, kartelen kanpaina besterik ez zaigu momentuz bururatu.

Legebiltzarrak 26 urte beteta hasi gara aktak euskaraz idazten. Oraina rte gaztelaniaz idatzi eta itzuli egiten ziren.

Ikus ezazue nire apunteen lehen atala.

Garraio eta Herri Lan Saileko erabilera-plana - Pilar Bilbao, Garraio Saileko euskara-teknikaria

Gure Sailaren erabilera plana barrura begirakoa da, ez kanpora edo herritarrei begirakoa. Gure langileak ditu xede, beraz; 100 langiletik 41 ditugu planean sartuta.

Planaren lehenengo urratsa, ohi bezala, diagnosia izan zen, hala kuantitatiboa (datu bilketa) nola kualitatiboa. Diagnosi kualitatiboa egiteko, zazpi laguneko lan-taldea sortu genuen, planaren alde positiboak eta negatiboak ager zitezen.

Lan-taldeko langileak hautatzerakoan, kontuan hartu genituen zeintzuek zeukaten hartu-emana saileko beste atal batzuekin eta zeintzuk ziren lider informalak: harreman informalak oso inportanteak dira honelakoetan, bide informaletan transmititzen baita informazioa maiz. Nire harrigarrirako, nahiko iritzi positiboak agertu ziren lan-talde honetan, neureak berak baino askoz positiboagoak.

Geroago, azterketa komunikatiboa egin genuen: langileen hartu-emana norekin, nola, zein hizkuntzaz... Lan-agiriak ere aztertu genituen, erabilera erraztu nahian.

Helburu nagusiak ziren, batetik, prestakuntza, eta bestetik, kanpoko eskaera gehitzea; horretarako, euskara eskaini genien herritarrei, langileak motibatuago baitaude kanpoko eskaera benetakoa dela ikusita.

Dinamizazio neurri legez, mintza-taldeak antolatu genituen mintzamenean arazoak zeuzkatenentzat. Astean bi orduz ziharduten ahoz gai baten inguruan, aldez aurretik testu bat irakurrita.

Ikastaroak ere eskaini genizkien hizluntza eskakizunen (HE) azterketak prestatzeko; zehatzago, HEn talde bana antolatu genuen, gehienbat idazlanari begira. Nahiko emaitza ona eduki zuten 1. eta 2. HEn taldeek: den-denek aprobatu zuten. 3.ean, berriz, eskasa izan zen emaitza. Hortik hatera nuen ondorio legez, langileak HE gainditu gabe ere sartu behar direla planean; ez dagoela itxaron behar HE gainditu arte.

Trebakuntza den aldetik, taldea sortu genuen adminiztrazioko testu errazak euskaraz jartzeko, aholkularitza eta etengabeko prestakuntza eskainita, noski. Horiek horrela, talde horrek sortzen dituen testu guztiak aholkulari batek zuzentzen ditu eta gramatika- eta estilo-irakaspena ematen die langileei.

Protokoloa ezarri dugu etorri berriekin. Sartu bezain pronto jardun behar dute euskaraz.

Amaitzeko, hainbat kontu oso kontuan hartu beharrekoak:

• Langileak dira giltzarri. Edorengatik (soldata eskasa kobratzeagatik, kasu) pozik ez badaude, jai.
• Langileeak bere buruan daukan konfiantza landu behar dugu, handitu.
• Jendaurrean daudenak motibatuago daude besteak baino.
• Zuzendariek ere euskal testuak eskatu beharko lituzkete.
• Euskaraz lan egitea langile guztiei dagokiem ez bakarrik itzultzaileei.