Martinezena

Urtero mundu osoan 1,2 milioi haur erabiltzen dute gizakien trafikatzaileek. Europako Segurtasun eta Lankidetzako Antolakundeak (ESLA) badio Espainiako poliziak hogei mila bat haur esplotaturik identifikatu duela. Ume horiek behartu egin dituzte prostituzioan edota eskekotzan aritzera, edo nazioarteko delitugileen sareek harrapatu dituzte lanean esplotatzeko, legez kanpoko adopzioak egiteko edo haien organoekin trafikatzeko.

Baina hogei mila haur horiek izozmendiaren punta baino ez omen dira, askoz biktima gehiago baitago.

Horregatik gobernu eta nazioarteko erakunde guztiek gogor borrokatu beharko lukete gizakien trafikoaren aurka, eta, horretarako, biktimak identifikatu ahal izateko, lehenengo eta behin jakin behar da zein egoeratan diren urrakorrago, ahulago, eta horrelako egoerak ekidin.

Munduan 120 milioi inguruko emakumek omen dituzte genitalak mutilaturik. Tradizio hori erlijioarekin lotu ohi dugunez gero, Save The Children erakundeak badio ez daukala inolako kultur arrazoirik, azkeneko helburua emakumearen desio sexuala kontrolatu, mugatu eta deuseztea baita.

Gaur egun hiru milioi nestako daude arriskuan, hemendik gutxira mutilazioa pairatuko baitute familiako baten eskutik edo beren komunitateko kide baten eskutik, Afrikako herrialde pobretuetan ez ezik, Europan ere bai.

Mutilazioa, oro har, 4-14 urte bitarteko neskatilei egiten zaie. Tradizioa antzinako Ejiptotik dator eta hainbat erlijiok bultzatzen dute Afrikan eta Asiako zenbait zonaldetan. Hortik irten zen Europa eta Ameriketara 1970eko hamarkadan, emigranteekin batera.

Ordutik hona Afrikako emigranteek alabak mutilatu ohi dituzte, gehienbat Frantzian. Espainian aurreneko kasuak 1990eko hamarkadaren hasieran sumatu ziren Katalunian.

Gero eta emakume gehiagok erabakitzen dute etxean bertan eta ez ospitalean erditzea. Bizkaian ere gertatzen da hala edo hala dio behintzat Haurdun elkarteak, gizalegezko haurdunaldi, erditze, jaiotza eta haziketa arduratsuen alde diharduenak.

Eva María Sanz andreak, elkartearen bozeramaleak, badio Bizkaian berrogei bat emakumek erabakitzen dutela urtero seme-alabak etxean bertan munduratzea, ospitalera aldatu gabe, baina emagin baten laguntzaz, noski. Nahiz eta erditze naturala apurka-apurka onartuz goazen, emakume horiek oraindik ere topatzen dute horretarako trabaren bat.

Haurdun elkarteak, beraz, lortu nahi du ospitaletan errespetatzea erditze naturalaren aldeko hautua; eta horretarako eskatzen du erditze naturalaren protokoloa ezartzea, erabili nahi duenaren eskuragarri. Sanz andreak dioenez, gaur egun ospitaletako langileen borondatearen mende dago hori. Baliteke txanda bateko langileen horrelako hautua errespetatu eta onartzea, baina hurrengo txandakoek, berriz, ez. Eskatzen du, beraz, emakumeak erabaki dezala nola eta non erditu nahi duen, eta ez dezatela gaixo baten moduan tratatu. Emakumeak erabaki beharko luke nor eduki ondoan erditzean, eta epiduralik edo oxitozinarik hartu nahi duen edo ez.

Ospitaletan gaixoa balitz bezala hartu ohi dituzte emakume haurdunak. Poltsa amniotikoa apurtzen diete eta seruma eta anestesia eman, beharrik gabe, ezer galdetu gabe. Emakume gehienek, ordea, erditze naturala egin ahal izango lukete, horretarako aukera eskainiz gero, baina nolabait sinestarazten digute ezinbestez jo behar dugula ospitalera.

Eredu horren kontrako dugu Holandakoa. Holandako emakumeen % 40k etxean erditzen dute emagin baten laguntzaz. Arazorik edukiz gero bakarrik jo ohi dute ospitalera. Erditzeko etxeak ere badauzkate, seme-alabak inguru atseginean mundurat ahal izateko.

Norvegia omen da andre-gizonen arteko berdintasun handiagoa dagoen herria. Berriki lorpen paregabea eskuratu dute hango emakumeek: enpresen % 80ko administrazio-kontseiluetan kideen % 40 emakumeak dira. Orain dela bi urte, aldiz, % 15,5 baino ez ziren.

Berdintasun Legeak horrelakoa ezarri zuenean enpresarien elkarteek kontra egin zioten. Baina legeak halaber ezartzen zuenez gero, egin ezean, balitekeela zigor moduan enpresa ixtea, enpresa askok erabaki zuten izaera juridikoa aldatzea, kontuan hartuta legea sozietate mugatuei ez zegokiela.

Osloko gobernua guztiz sinisturik dago kuoten sistemak bakarrik apurtuko duela emakumeak zapaltzen dituen "kristalezko sapaia". Unibertsitateko lizentziadunen % 50 emakumeak dira. Zergatik gelditu behar dira erabakiak hartzen diren guneetatik at? Herriko baliabide guztiak erabili behar dira, ez bakarrik erdia.

Horrelako neurriei esker da gaur Norvegia berdintasunaren eredu. Norvegian 1913an eman zuten botoa emakumeek, inon baino lehenago Europan behintzat. Gobernuen parekotasuna 1970eko hamarkadaren bukaeran etorri zen.

Sigrun Vageng andrea Norvegiako enpresarien elkarteko presidentea da eta legearen kontrakoa. Hala ere, bete behar dutela onartuta, nahiago izan du pentsetan hastea zer egin behar duten enpresetan emakume exekutibo onenak edukitzeko eta, horrela, Female Future izeneko programa sortu dute.

Seiehun bat emakumek hartu dute parte programan. Prestakuntza jaso dute administrazio-kontseilu batean jardun ahal izateko eta harremanean hasi dira enpresa handietako presidenteekin, elkar ezagun dezaten eta kontratatu beharreko lagunen artean emakumeak ere egon daitezen. Programan parte hartutako emakumeen % 60k jaso du administrazio-kontseilu batean jarduteko eskaintza.

Parte-hartzaile horietako bat da Kari Nicolaisen. Ez zaio gustatzen emakumeak emakume izate soilagatik kontratatzea, merituei erreparatzea nahiago baitu. Hala ere aitortzen du gizonezkoek gizonezkoak kontratatu ohi dituztela, horrela erosoago sentitzen direlako.

Suedia, Alemania eta Europako beste hainbat herri Norvegiari begira daude adi-adi. Egia da Norvegiaren kasua paregabea dela: langabeziaren tasa % 1,6koa izanik, enpresari askok nahi gabe hartu behar izan zituzten emakumeak, lanpostuak hutsik utzi ezinean. Ongizate maila jasoak eta haurtzaindegi ugariek ere errazten dute lana eta familia bateratzea. Baina hori guztia ez zen orain arte nahikoa izan enpresetako "kristalezko sapaia" apurtzeko.

Tristezia, beldurra, gizartetik baztertzeko joera, motibazio eza, haserrea... Horra hor inmigranteek pairatu ohi dituzten sintomak. Herria utzi eta egun batzuk, edo hilabete batzuk geroago, bizimodu normala egiten hasten direnean agertzen zaie umore iluna, herriminaz baino haratagokoa, are arriskutsuagoa.

Eztabaidan hasiko dira guztiekin, negarrez ere bai, eta familia eta laneko gatazkek txarrera egin dezakete. Hortaz jakin behar dute hori guztia erabat normala dela, dolua baino ez dela maite zuten zerbait galdu dutelako. Claudio Maruottoko argentindarrak azaldu digu. Berak badaki zertaz ari den, Argentinatik Bilbora etorri baitzen orain dela urte asko.

Jakin behar dute herria ez dutela galdu, urrundu baizik. Horrela pentsatuta, ez da hain traumatikoa izango. Baina alde txarra ere eduki dezake horrek: baliteke-eta arreta guztia urrundutako hartan jartzea eta orainaldiaz ez gozatzea. Gainera, inmigranteak gauza asko galtzen ditu: familia, adiskideak, kultura, hizkuntza, janaria, ingurukoekin har-emateko modua... Kolpe handia da hori guztia batera.

Dolu-aldia iragan behar da derrigor, apurka-apurka, presarik gabe, aldi guztiak bizi izanez: lehendabizi, ukazioa dator; inmigranteak berehala egokitu nahi izango du, galdu edo ahaztu egingo ditu bere herriko ezaugarriak. Gero frustrazioa etorriko da, herria idealizatu eta herria ez den guztia arbuiatu. Hirugarrenik, egoera berria onartu egingo du azkenik. Une horretantxe bukatuko da dolu-aldia eta hasiko da benetako egokitzea.

Gure esku ere badago hori guztia erraztea: eskuzabal, malgu jokatzen badugu etorkinekin, are zoriontsuago biziko dira gurean.

2007ko azaroan, Donostian, Emakundek antolaturik, SARE Kongresua. Maskulinotasuna eta eguneroko bizitza egin zuten.

De Keijzer sendagile mexikarrak , besteak beste, hauexek bota zituen:

• Maskulinotasuna dela kausa, gizonezkoak ez dira konturatzen euren burua eta ingurukoak zaindu behar dituztela. "Zaingo" berba bera txikitattik lotzen dute emakumearekin, txiki-txikitatik emakumeek zaindu dituzte-eta.
• Emakumeen osasun arazo batzuk gizonezkook sortzen ditugu. 15-19 urte bitarteko emakumeen heriotza-kausa nagusietako bat trafiko istripuak dira. Istripua egiten duten ibilgailuak gehienetan ez dituzte emakumeek gidatze. Gizonezkooi ari bagara, trafiko istripuak oso heriotza-kausa garrantzizkoa da; eta bost nagusietako lau indarkeriazkoak dira. Legez kanpoko droga-kontzumitzaileetan lautako bat baino ez da emakumea. Gainera, droga hartzen duen emakumea laguntza bila abiatu ohi da lehen urtean; gozonezkoek, berriz, bost urte eman ohi dute laguntza eskatu barik. Proportzio berbera (lau-bat) daukagu buruhilketetan. Gizonen arteko indarkeria onargarria da oraindik gatazkak konpontzeko.
• Gizonezkook ez diogu garrantzi gehiegirik ematen osasunari. "Gorputzak eutsi arte" esan ohi dugu. Bdaude osasuna baino gauza garrantzizkoagoak guretzat: lana, ausardia, lehia, ohorea...
• Zer galtzen dugu horrela? Osasuna, intimitatea hala emakumeekin nola gizonezkoekin eta geure buruarekin ere bai, eta familiarekin, noski. Lasaiago, negoziatuz izan genitzakeen harremanak.
• Azken bolada honetan nolabaiteko "talibanismo katolikoa" ezarri da Estatu Batuetan eta Mexikon. Hainbat udalek debekatu egin diete emakumeei minigona eta ankia janztea. Horren aurrean, zorionez,, biztanleak apurka-apurka badoaz hainbat gauza onartzen: antisorgailuak hartzeko eskubidea, kasu. Horri iristeko 20 urte eman dugu borrokan Mexikon, baina egun badago benauldi oso bat guztiz katolikoa, familia planifikatzen duena.

2007ko azaroan, Donostian, Emakundek antolaturik, SARE Kongresua. Maskulinotasuna eta eguneroko bizitza egin zuten.

Besteak beste, Luis Bonino ibili zen hor. Labur azalduko dizuet Boninok azaldutakoa.

• Maskulinotasuna hiru sinismen nagusiren gainean erakitzen da. Lehena autosufizientzia da, bakarrik ederki moldatzea, gorputzak eustea; horrek aginduta, mutilak "Marlboroko gizona" balira bezala dabiltza munduan. Bigarrena heroitasuna dugu, leihakortasuna, gerrarako prest egon beharra, kirola, hala gerran nola kirolean balio berberak baitira nagusi. Hirugarrena desberdintasuna da: gizona izatea ez emakume eta ez homosexual izatean datza.
• Gizonen buruan oso egitate "naturala" da emakumea zapaldua izateko prest egotea, beti gainera. Autoaskiak gara, bai, baina zaintzen gaituen emakume beti erabilgarriaren bizkar.
• Gizonak isildu egiten ohi gara emakumeen aurrean. Uste dugu emakumeek nahitaez jasan behar dutela gure isila eta telepatia erabili behar dutela buru barnean zer dugun jakiteko.
• Gizonak lehenago hil ohi gara. Heriotza gehienek bost kausa nagusi dute eta bost horietatik lauk zerikusi zuzena daukate tabako eta alkohola kontsumitzeagatik. Bosgarrena istripuak ditugu, gizonen arriskurako joerari lotuak. Trafikoari buruzko publizitate kanpainak prestatzen dituztenek ahaztu egiten dute sustatzen duten zuhurtasuna maskulinotasunaren kontrakoa dela.
• Gizonezkook ez dugu geure ondoez fisikoa onartzen. Gerorako utzi ohi dugu medikura joatea. Ez dakigu laguntza eskatzen. Ez dugu beldurra ongi kudeatzen. Kostata aldatzen dugu, berahalako konponbideak nahi ditugu eta gutxi zaintzen dugu geure burua. Eta osasunari kasurik ez egiteak berez dakar ekamumeen bizkar uzten dugula gu zaindu beharra. Alde horretan zama astunegia hartzen dute emakumeek beren gain eta hortik datorkie antsietatea, depresioa eta bizi-indarra galtzea.
• Gizonezkooi kosta egiten zaigu hitz egitea, biktimarena egiten dugu. Ez gaitu kezkatzen gure jokaerak emakumeengan duen ondorio kaltegarriak.

Abortu kopuruak % 11 egin du gora urtebetean Espainian. Hala dio behintzat egunkariko titular batek.

2006. urtean ehun mila bat abortu egin ziren Espainian, % 11 gehiago aurreko urtean baino. Espainiako Osasun-Kontsumo Ministerioak behintzat badio Espainian haurduntzeko moduan dauden, hau da, 15.44 urte bitarteko mila emakumeetatik 10,6k abortatu zutela eta 2005ean, berriz, 9,6k.

Abortuen % 97,9an gestazioa hamabi astetik beherakoa zen urte bi horietan. Gainera, kasuen % 96,7 arrazoia amaren osasuna izan zen.

2006an abortu gehien gertatu ziren autonomia elkarteak Madril, Balear Uharteak, Murtzia eta Katalunia izan ziren. Kasu gutxieneik gertatu ziren, berriz, Ceuta-Melillan, Galizian eta Kantabrian.

Abortu gehienak (% 97,5) klinika pribatuetan egin ziren, emakumea ospitaleratu beharrik gabe.

Euskal Herriko medikuntza kontsultetan gero eta ume gehiago daude azal ilun, hori edo beltzekoak. Kontua da azal mota bakoitzak bere gaitzak dituela eta gure medikuek gaitz "berri" horien berri jakin behar dutela.

Almudena Hernández doktore madrildarrak ikastaroa eman zien duela gutxi Bilboko pediatrei azaleko gaitz orain arte ezezagun horiei buruz.

Azal iluneo haurrek esaterako, dermatitis atopikoa eta seborreikoa pairatu ohi dute, bitiligoa edota garautxoak, birus batek infektatu ostean. Horiek guztiak oso patologia ezagunak eta sarriak dira, azal zurikoek ere badituztelako. Beste gaitz batzuk, berriz, azal ilunari baino ez dagozkio: haurren akopustulosia, kasu, pustulak sorrarazi ohi dituena esku eta oinetan eta azkura handia ematen duena. Akropustulosia benetan gogaikarria da lehenengo urtean, baina batere larria ez da eta berez sendatu ohi da, kortikoide eta ahoko sendagai batzuk hartuta.

Azal ilunekoen beste gaitz "esklusibo" bat buruko ile-larruko ezkabia dugu, oso ohikoa. Animalien eta lurreko onddoek probokatzen dute, edo beste gaixo batek kutsatuta. Adituen iritziz, harreman zuzena du beltzek ilean jarri ohi duten parafina edo baselinarekin. Ileko produktu horiek ere badakarkiete akne mota berezi bat, kopetan, nerabeei.

Jaioberrien artean sarriagaoa da melanosis pustuloso iragankorra. Hala esaten zaie gorputz osoari eraso egiten dioten zorne-garauei. Izenak dioen bezala, beraz joan ohi da, baina orbanek hilabeteetan diraute.

Gaitzak ez ezik, onurak ere badauzkate azal ilunekoek, eta oso garrantzizkoak. Arrisku txikiagoa daukate, esaterako, psoriasia, orinak eta melanomak edukitzeko, ederki baitakite eguzkitik babesten.

Zer ikasi badugu oraindik, ez da?

BB transexuala da, Aljeriakoa, eta 32 urte ditu. Espainiako gobernuak asiloa eman zion pasa den azaroan, sexu-identitate zioengatik. BBk Argelia utzi behar izan zuen, nahitaez, transexuala izateagatik epaitu zutelako. Aljerian homosexualitateak hiru urteko espetxealdiko zigorra izan dezake.

Gazteak Ceutan eskatu zuen asiloa hasiera batean. Ceutan bertan hasi zen homosexualen taldeekin lankidetzan eta kontaktua egin zuen, halaber, Errefuxiatuei Laguntzeko Espainiako Batzordearekin. BBk salatu zuen gizarte eta lan bazterkeria pairatzen zuela Aljerian.

Horrelako kasu gutxi gertatzen dira Espainian, nekez jasotzen du atzerritar batek asilo-eskubidea genero-bazterkeria dela eta. Ez dadila azkena izan.

Gogoan ditut nik Afrikako emakume asko, klitoriaren ablaziotik ihes eginak. Eskubide osoa dute horiek ere genero-bazterkeriagatiko asiloa edukitzeko.